Καλά...

Χριστούγεννα...

Σε...

Προχωρούσαν...

Σε παράλληλους μονόδρομους...

Tίποτα...

Επιστρέφεις...

Όταν η ανάγκη για επικοινωνία σε ξεπερνάει...

Όταν το ταξίδι σου ’χει φυλαγμένους  κι άλλους προορισμούς…

Όταν επιθυμείς να ξαναβρείς όσα άφησες κι ας ξέρεις καλά ότι τίποτα δε μοιάζει ίδιο πια…

Με διαφορά δύο ημερών...

Γεννήθηκαν με διαφορά δύο ημερών. Ο Μάνος Χατζιδάκις στις 23 του Οκτώβρη του 1925 στην Ξάνθη και η Λένα Πλάτωνος στις 21 Οκτωβρίου του 1951 στο Ηράκλειο της Κρήτης.

«Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη, κόρη του Κωνσταντίνου Αρβανιτίδη, και ο πατέρας μου απ’ την Μύρθιο της Ρεθύμνου, απ’ την Κρήτη», γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις. Και συνεχίζει: «Προσπάθησα όλον το καιρό που μέναμε στην Ξάνθη να γνωρίσω σε βάθος τους γονείς μου και να εξαφανίσω την αδελφή μου. Δεν τα κατάφερα και τα δύο. Έτσι μετακομίσαμε το ’32 στην Αθήνα… Άρχιζα να ζω και να εκπαιδεύομαι στην πρωτεύουσα ενώ παράλληλα σπούδαζα τον έρωτα και την ποιητική λειτουργία του καιρού μου….».

Φθινόπωρο...

Χωρίς λόγια...

Τώρα τι να πεις...

Ο Οκτώβρης...

...Που θα ψάξει ξανά

για το χαμένο του "μ"...

Φθινόπωρο

Ω λινό καλοικαίρι,

συνετό φθινόπωρο,

Χειμώνα ελάχιστε...

(Οδυσσέας Ελύτης,

Έξη και μία τύψεις για τον ουρανό).

Καλό φθινόπωρο!

Χρόνος είναι ό,τι μεσολαβεί και μετατρέπει.
Διαιρείται σε στιγμές...

διαιρείται
σε τέσσερις μεγάλες εποχές:
στο χειμώνα, στην άνοιξη,
στο καλοκαίρι και, τέλος,
στο περίλυπο φθινόπωρο,
που υπερασπίζεται πολύ τ' αγάλματα
και κάποιους φθινοπωρινούς ανθρώπους...


(Κική Δημουλά, Ορισμοί)

«Ένας χαμένος ελέφαντας»: Εκατό χρόνια από τη γέννηση του Νίκου Γκάτσου (Διεθνές Συνέδριο)

Παρασκευή 23 - Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2011

Κτήριο της Οδού Πειραιώς 138

Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη γέννηση του Νίκου Γκάτσου, το Μουσείο Μπενάκη οργανώνει Διεθνές Συνέδριο αφιερωμένο στη μελέτη του έργου του ποιητή της Αμοργού.

Στο διήμερο αυτό, έλληνες και ξένοι μελετητές του έργου του και της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ποιητές και μεταφραστές, θα προσεγγίσουν το έργο του Νίκου Γκάτσου, σκοπεύοντας να ανασυστήσουν το νήμα που ενώνει την ποίηση, το θέατρο και το τραγούδι μέσα στο σύμπαν του δημιουργού, να αναδείξουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του πολυεπίπεδου έργου του, αλλά και να αποτυπώσουν την ευρύτερη συνεισφορά του στην ανανέωση της ποίησης και στη διαμόρφωση του λογοτεχνικού προσώπου της Ελλάδας του εικοστού αιώνα.

Με βάση το σκεπτικό αυτό, οι δύο πρώτες θεματικές ενότητες («Ψηφίδες της εποχής» και «Ζητήματα κριτικής – προβλήματα εργογραφίας») επιχειρούν να ανασυστήσουν την εποχή και να τοποθετήσουν εντός αυτής το πρόσωπο του ποιητή, να ιχνηλατήσουν την ποιητική διαμόρφωσή του, αλλά και την ιδιαίτερη σχέση του με τον ελληνικό μοντερνισμό, κυρίως με το κίνημα του υπερρεαλισμού.  

Στην επόμενη ενότητα («Ο κόσμος του θεάτρου»), οι ομιλητές, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους σε δύο χαρακτηριστικές θεατρικές στιγμές (Λόρκα, Στρίντμπεργκ), μελετούν την πολύ ισχυρή και καταλυτική για τη διαμόρφωση της ποιητικής του γλώσσας σχέση του με τον κόσμο του θεάτρου.

Οι επόμενες δύο ενότητες («Αμοργός Ι» και «Αμοργός ΙΙ») αφιερώνονται στην εξέταση του ποιητικού και διανοητικού υποστρώματος της Αμοργού, στον τρόπο συναρμογής της παράδοσης και της νεωτερικότητας στο έργο αυτό, στην ενέργεια που απελευθερώνουν οι μεταφραστικές προσπάθειες του ποιήματος, στη θέση του εντέλει μέσα στην ελληνική ποιητική δημιουργία του εικοστού αιώνα.

Οι εργασίες του Συνεδρίου κλείνουν με την ενότητα «Το τραγούδι του Νίκου Γκάτσου», στη διάρκεια της οποίας μουσικοί και μελετητές του ελληνικού τραγουδιού θα αναδείξουν την ποιητικότητα, τους κώδικες και το «πολιτικό» στοιχείο, τη δισκογραφική διαδρομή των στίχων του, αλλά και την παρουσία τους σήμερα.

Οι εργασίες του Συνεδρίου θα πλαισιωθούν από ένα Στρογγυλό τραπέζι, όπου φίλοι και ομότεχνοί του θα συζητήσουν για τον άνθρωπο και το έργο του, ένα Θεατρικό αναλόγιο και Προβολή ντοκουμέντων και συνεντεύξεων του Νίκου Γκάτσου.

Μουσείο Μπενάκη

Κουμπάρη 1 & Βασιλίσσης Σοφίας

106 74 Αθήνα

Τηλ. 210 3671000

Μουσείο Μπενάκη

Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου

Τηλ. 210 3453111

Συνοδευτικές Εκδηλώσεις

Σάββατο, 24 Σεπτεμβρίου 2011

20.45-22.00

Προβολή Ταινίας

Θα προβληθούν αποσπάσματα:

- από την ταινία που ετοιμάζει ο Δημήτρης Βερνίκος για τον Νίκο Γκάτσο, με τίτλο «Κατά τον ρουν της μυστηριώδους ζωής του»,

- από συναυλίες της Νάνας Μούσχουρη με τραγούδια των Μάνου Χατζιδάκι και Νίκου Γκάτσου,

- καθώς και από σπάνιες συνεντεύξεις του ποιητή.

=================

Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2011

20.30-21.15

Θεατρικό αναλόγιο βασισμένο στη μουσικο-θεατρική παράσταση «Ο γνωστός μας άγνωστος κύριος Γκάτσος», που ανέβηκε τον Ιούλιο στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, σε σκηνοθεσία Μάνιας Παπαδημητρίου.

Συμμετέχουν οι ηθοποιοί:

Τάσος Αντωνίου

Εβελίνα Αραπίδη

Μαρία Κόμη-Παπαγιαννάκη

Αγαπητός Μανδαλιός

Μάνια Παπαδημητρίου 

Και οι μουσικοί:

Βικτωρία Κυριακίδη, φλάουτο

Μαρίνα Χρονοπούλου, πιάνο και ακορντεόν

Μουσείο Μπενάκη

Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου

Τηλ. 210 3453111

Κλέων Τριανταφύλλου (Αττίκ)

Ένας ολοζώντανος μύθος

Ο Σταμάτης Κραουνάκης είχε πει, σε μια παλιά τηλεοπτική του εμφάνιση, πως οι «τρεις άγγελοι» του μουσικού του ουρανού -με αφορμή το ομότιτλο τραγούδι του σε στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου- είναι ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Βασίλης Τσιτσάνης και ο Αττίκ…

Ο Αττίκ, καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Κλέωνα Τριανταφύλλου, γεννήθηκε το 1885 και άφησε την τελευταία του πνοή στις 28 Αυγούστου του 1944, από υπερβολική χρήση υπνωτικών χαπιών. Αυτοκτόνησε από ευθιξία, όταν ένας γερμανός στρατιώτης τον προσέβαλε και τον χτύπησε στη μέση του δρόμου, επειδή ο Αττίκ κατά λάθος τον έσπρωξε…

Τι ήταν ο Αττίκ; Ένας τροβαδούρος ποιητής, ένας μουσικός ιδιαίτερος και χαρισματικός. Μια μορφή μυθική από μόνη της, ξεχωριστή δίχως άλλο. Ένας άνθρωπος μοναχικός, που δεν επέτρεπε εύκολα τη διείσδυση στα εσώτερα του νου και της ψυχής του. Αυτά τα έκανε τέχνη, τα έκανε τραγούδια…

Ο Αττίκ ήταν η «μάντρα» του. Γράφει σχετικά η Δανάη Στρατηγοπούλου, μία από τις φωνές των τραγουδιών του Αττίκ:

«Τι ήτανε ακριβώς η μάντρα; Πολλά πράγματα και τίποτα. Λίγο Παρίσι, λίγη Ανατολή, κάμποση Αθήνα και πολύς Αττίκ. Εάν της τον πάρετε, τον Αττίκ, αποσυντίθεται εις τα εξ ων συνετέθη. Αυτός της έδωσε υπόσταση, ψυχή, μορφή. Υπήρξε ο συνεκτικός της ιστός. Λίγη παριζιάνικη μπουάτ, λίγη αθηναϊκή επιθεώρηση, ύφος βαριετέ ή ταβέρνας, είδος μουσικοφιλολογικής στοάς, όπου δεν υπήρξε σαφής διαχωριστική γραμμή μεταξύ σκηνής και πλατείας…».

Τι έφερε στο ελληνικό τραγούδι ο Αττίκ; Μια νέα πνοή και μια καινούργια αύρα, διαφορετική και σαγηνευτική. Ο ίδιος ήταν αυτό, που ονομάστηκε αργότερα, τραγουδοποιός. Και μάλιστα ο πρώτος. Έγραψε τραγούδια φινετσάτα, απλά και ωραία, με περιτύλιγμα ευρωπαϊκό και ψίχα ελληνική, τραγούδια ερωτικά, κυρίως, που προκαλούν το ενδιαφέρον και δεν περνούν απαρατήρητα.

Έγραψε τραγούδια ειλικρινή στις προθέσεις τους και πολύτιμα στην αξία τους, αν κρίνουμε από το ότι τόσο ο χρόνος όσο και οι νεότερες γενιές τα σεβάστηκαν, τα αγάπησαν και τα διατήρησαν ολοζώντανα, μέσα από συνεχείς ηχογραφήσεις.

Με το θάνατο του Αττίκ έπεσε οριστικά η αυλαία μιας ολόκληρης εποχής, που δεν είχε, πια, κανένα περιθώριο ζωής. Είχαν προηγηθεί, όμως, τα τελευταία «χειροκροτήματα»…

Τα «χειροκροτήματα» ήταν η πρώτη ταινία του Γιώργου Τζαβέλλα, εν έτει 1944. Ο Αττίκ πρωταγωνιστεί και γράφει τη μουσική –εδώ ακούγεται και το «Χωρίς εσένα», το τελευταίο του τραγούδι– ενώ δίπλα στο γηραιό Αττίκ βλέπουμε το Δημήτρη Χορν και τη Ζινέτ Λακάζ.

Θέμα της ταινίας είναι η ζωή του ξεπεσμένου καλλιτέχνη Άλφα και οι προσπάθειες που κάνει, λίγο πριν πεθάνει, για να αναδείξει μια νεαρή τραγουδίστρια. Είναι το μοναδικό οπτικό ντοκουμέντο για τον Κλέωνα Τριανταφύλλου, λίγο πριν το τραγικό εκούσιο φινάλε του…