αλέξης λ.

«Μέρες του φωτός»

2012-02-09T17:46:00.000+02:00

Έρχονται...

Ενθύμιον

2012-02-02T09:05:00.000+02:00

Σμύρνη

Ενενήντα χρόνια μετά την καταστροφή...

Απ' τα χιονισμένα...

2012-02-02T09:02:00.000+02:00

...Γιάννενα

Φρέσκο...

2012-02-01T22:08:00.004+02:00

...Χιόνι

Θόδωρος Αγγελόπουλος: Αθήνα, 27 Απριλίου 1935 - 24 Ιανουαρίου 2012

2012-01-25T19:01:00.001+02:00

Στην αιωνιότητα της τέχνης του...

Παγωνιά...

2012-01-17T22:23:00.002+02:00

Στη λίμνη Παμβώτιδα...

Δώδεκα...

2012-01-02T19:43:00.001+02:00

2012

Καλή...

2011-12-29T22:56:00.002+02:00

Χρονιά...

Καλά...

2011-12-21T16:29:00.001+02:00

Χριστούγεννα...

Σε...

2011-11-12T08:45:00.000+02:00

Προχωρούσαν...

Σε παράλληλους μονόδρομους...

Tίποτα...

2011-11-12T08:42:00.001+02:00

Επιστρέφεις...

Όταν η ανάγκη για επικοινωνία σε ξεπερνάει...

Όταν το ταξίδι σου ’χει φυλαγμένους κι άλλους προορισμούς…

Όταν επιθυμείς να ξαναβρείς όσα άφησες κι ας ξέρεις καλά ότι τίποτα δε μοιάζει ίδιο πια…

Με διαφορά δύο ημερών...

2011-10-21T10:23:00.001+03:00

Γεννήθηκαν με διαφορά δύο ημερών. Ο Μάνος Χατζιδάκις στις 23 του Οκτώβρη του 1925 στην Ξάνθη και η Λένα Πλάτωνος στις 21 Οκτωβρίου του 1951 στο Ηράκλειο της Κρήτης.

«Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη, κόρη του Κωνσταντίνου Αρβανιτίδη, και ο πατέρας μου απ’ την Μύρθιο της Ρεθύμνου, απ’ την Κρήτη», γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις. Και συνεχίζει: «Προσπάθησα όλον το καιρό που μέναμε στην Ξάνθη να γνωρίσω σε βάθος τους γονείς μου και να εξαφανίσω την αδελφή μου. Δεν τα κατάφερα και τα δύο. Έτσι μετακομίσαμε το ’32 στην Αθήνα… Άρχιζα να ζω και να εκπαιδεύομαι στην πρωτεύουσα ενώ παράλληλα σπούδαζα τον έρωτα και την ποιητική λειτουργία του καιρού μου….».

Φθινόπωρο...

2011-10-21T10:07:00.002+03:00

Χωρίς λόγια...

Τώρα τι να πεις...

Ο Οκτώβρης...

2011-09-30T13:26:00.000+03:00

...Που θα ψάξει ξανά

για το χαμένο του "μ"...

Φθινόπωρο

2011-09-23T23:13:00.001+03:00

Ω λινό καλοικαίρι,

συνετό φθινόπωρο,

Χειμώνα ελάχιστε...

(Οδυσσέας Ελύτης,

Έξη και μία τύψεις για τον ουρανό).

Καλό φθινόπωρο!

2011-09-23T23:01:00.005+03:00

Χρόνος είναι ό,τι μεσολαβεί και μετατρέπει.
Διαιρείται σε στιγμές...

διαιρείται
σε τέσσερις μεγάλες εποχές:
στο χειμώνα, στην άνοιξη,
στο καλοκαίρι και, τέλος,
στο περίλυπο φθινόπωρο,
που υπερασπίζεται πολύ τ' αγάλματα
και κάποιους φθινοπωρινούς ανθρώπους...

(Κική Δημουλά, Ορισμοί)

«Ένας χαμένος ελέφαντας»: Εκατό χρόνια από τη γέννηση του Νίκου Γκάτσου (Διεθνές Συνέδριο)

2011-09-13T23:06:00.003+03:00

Παρασκευή 23 - Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2011

Κτήριο της Οδού Πειραιώς 138

Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη γέννηση του Νίκου Γκάτσου, το Μουσείο Μπενάκη οργανώνει Διεθνές Συνέδριο αφιερωμένο στη μελέτη του έργου του ποιητή της Αμοργού.

Στο διήμερο αυτό, έλληνες και ξένοι μελετητές του έργου του και της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ποιητές και μεταφραστές, θα προσεγγίσουν το έργο του Νίκου Γκάτσου, σκοπεύοντας να ανασυστήσουν το νήμα που ενώνει την ποίηση, το θέατρο και το τραγούδι μέσα στο σύμπαν του δημιουργού, να αναδείξουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του πολυεπίπεδου έργου του, αλλά και να αποτυπώσουν την ευρύτερη συνεισφορά του στην ανανέωση της ποίησης και στη διαμόρφωση του λογοτεχνικού προσώπου της Ελλάδας του εικοστού αιώνα.

Με βάση το σκεπτικό αυτό, οι δύο πρώτες θεματικές ενότητες («Ψηφίδες της εποχής» και «Ζητήματα κριτικής – προβλήματα εργογραφίας») επιχειρούν να ανασυστήσουν την εποχή και να τοποθετήσουν εντός αυτής το πρόσωπο του ποιητή, να ιχνηλατήσουν την ποιητική διαμόρφωσή του, αλλά και την ιδιαίτερη σχέση του με τον ελληνικό μοντερνισμό, κυρίως με το κίνημα του υπερρεαλισμού.

Στην επόμενη ενότητα («Ο κόσμος του θεάτρου»), οι ομιλητές, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους σε δύο χαρακτηριστικές θεατρικές στιγμές (Λόρκα, Στρίντμπεργκ), μελετούν την πολύ ισχυρή και καταλυτική για τη διαμόρφωση της ποιητικής του γλώσσας σχέση του με τον κόσμο του θεάτρου.

Οι επόμενες δύο ενότητες («Αμοργός Ι» και «Αμοργός ΙΙ») αφιερώνονται στην εξέταση του ποιητικού και διανοητικού υποστρώματος της Αμοργού, στον τρόπο συναρμογής της παράδοσης και της νεωτερικότητας στο έργο αυτό, στην ενέργεια που απελευθερώνουν οι μεταφραστικές προσπάθειες του ποιήματος, στη θέση του εντέλει μέσα στην ελληνική ποιητική δημιουργία του εικοστού αιώνα.

Οι εργασίες του Συνεδρίου κλείνουν με την ενότητα «Το τραγούδι του Νίκου Γκάτσου», στη διάρκεια της οποίας μουσικοί και μελετητές του ελληνικού τραγουδιού θα αναδείξουν την ποιητικότητα, τους κώδικες και το «πολιτικό» στοιχείο, τη δισκογραφική διαδρομή των στίχων του, αλλά και την παρουσία τους σήμερα.

Οι εργασίες του Συνεδρίου θα πλαισιωθούν από ένα Στρογγυλό τραπέζι, όπου φίλοι και ομότεχνοί του θα συζητήσουν για τον άνθρωπο και το έργο του, ένα Θεατρικό αναλόγιο και Προβολή ντοκουμέντων και συνεντεύξεων του Νίκου Γκάτσου.

Μουσείο Μπενάκη

Κουμπάρη 1 & Βασιλίσσης Σοφίας

106 74 Αθήνα

Τηλ. 210 3671000

Μουσείο Μπενάκη

Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου

Τηλ. 210 3453111

Συνοδευτικές Εκδηλώσεις

Σάββατο, 24 Σεπτεμβρίου 2011

20.45-22.00

Προβολή Ταινίας

Θα προβληθούν αποσπάσματα:

- από την ταινία που ετοιμάζει ο Δημήτρης Βερνίκος για τον Νίκο Γκάτσο, με τίτλο «Κατά τον ρουν της μυστηριώδους ζωής του»,

- από συναυλίες της Νάνας Μούσχουρη με τραγούδια των Μάνου Χατζιδάκι και Νίκου Γκάτσου,

- καθώς και από σπάνιες συνεντεύξεις του ποιητή.

=================

Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2011

20.30-21.15

Θεατρικό αναλόγιο βασισμένο στη μουσικο-θεατρική παράσταση «Ο γνωστός μας άγνωστος κύριος Γκάτσος», που ανέβηκε τον Ιούλιο στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, σε σκηνοθεσία Μάνιας Παπαδημητρίου.

Συμμετέχουν οι ηθοποιοί:

Τάσος Αντωνίου

Εβελίνα Αραπίδη

Μαρία Κόμη-Παπαγιαννάκη

Αγαπητός Μανδαλιός

Μάνια Παπαδημητρίου

Και οι μουσικοί:

Βικτωρία Κυριακίδη, φλάουτο

Μαρίνα Χρονοπούλου, πιάνο και ακορντεόν

Μουσείο Μπενάκη

Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου

Τηλ. 210 3453111

Κλέων Τριανταφύλλου (Αττίκ)

2011-08-31T12:45:00.002+03:00

Ένας ολοζώντανος μύθος

Ο Σταμάτης Κραουνάκης είχε πει, σε μια παλιά τηλεοπτική του εμφάνιση, πως οι «τρεις άγγελοι» του μουσικού του ουρανού -με αφορμή το ομότιτλο τραγούδι του σε στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου- είναι ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Βασίλης Τσιτσάνης και ο Αττίκ…

Ο Αττίκ, καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Κλέωνα Τριανταφύλλου, γεννήθηκε το 1885 και άφησε την τελευταία του πνοή στις 28 Αυγούστου του 1944, από υπερβολική χρήση υπνωτικών χαπιών. Αυτοκτόνησε από ευθιξία, όταν ένας γερμανός στρατιώτης τον προσέβαλε και τον χτύπησε στη μέση του δρόμου, επειδή ο Αττίκ κατά λάθος τον έσπρωξε…

Τι ήταν ο Αττίκ; Ένας τροβαδούρος ποιητής, ένας μουσικός ιδιαίτερος και χαρισματικός. Μια μορφή μυθική από μόνη της, ξεχωριστή δίχως άλλο. Ένας άνθρωπος μοναχικός, που δεν επέτρεπε εύκολα τη διείσδυση στα εσώτερα του νου και της ψυχής του. Αυτά τα έκανε τέχνη, τα έκανε τραγούδια…

Ο Αττίκ ήταν η «μάντρα» του. Γράφει σχετικά η Δανάη Στρατηγοπούλου, μία από τις φωνές των τραγουδιών του Αττίκ:

«Τι ήτανε ακριβώς η μάντρα; Πολλά πράγματα και τίποτα. Λίγο Παρίσι, λίγη Ανατολή, κάμποση Αθήνα και πολύς Αττίκ. Εάν της τον πάρετε, τον Αττίκ, αποσυντίθεται εις τα εξ ων συνετέθη. Αυτός της έδωσε υπόσταση, ψυχή, μορφή. Υπήρξε ο συνεκτικός της ιστός. Λίγη παριζιάνικη μπουάτ, λίγη αθηναϊκή επιθεώρηση, ύφος βαριετέ ή ταβέρνας, είδος μουσικοφιλολογικής στοάς, όπου δεν υπήρξε σαφής διαχωριστική γραμμή μεταξύ σκηνής και πλατείας…».

Τι έφερε στο ελληνικό τραγούδι ο Αττίκ; Μια νέα πνοή και μια καινούργια αύρα, διαφορετική και σαγηνευτική. Ο ίδιος ήταν αυτό, που ονομάστηκε αργότερα, τραγουδοποιός. Και μάλιστα ο πρώτος. Έγραψε τραγούδια φινετσάτα, απλά και ωραία, με περιτύλιγμα ευρωπαϊκό και ψίχα ελληνική, τραγούδια ερωτικά, κυρίως, που προκαλούν το ενδιαφέρον και δεν περνούν απαρατήρητα.

Έγραψε τραγούδια ειλικρινή στις προθέσεις τους και πολύτιμα στην αξία τους, αν κρίνουμε από το ότι τόσο ο χρόνος όσο και οι νεότερες γενιές τα σεβάστηκαν, τα αγάπησαν και τα διατήρησαν ολοζώντανα, μέσα από συνεχείς ηχογραφήσεις.

Με το θάνατο του Αττίκ έπεσε οριστικά η αυλαία μιας ολόκληρης εποχής, που δεν είχε, πια, κανένα περιθώριο ζωής. Είχαν προηγηθεί, όμως, τα τελευταία «χειροκροτήματα»…

Τα «χειροκροτήματα» ήταν η πρώτη ταινία του Γιώργου Τζαβέλλα, εν έτει 1944. Ο Αττίκ πρωταγωνιστεί και γράφει τη μουσική –εδώ ακούγεται και το «Χωρίς εσένα», το τελευταίο του τραγούδι– ενώ δίπλα στο γηραιό Αττίκ βλέπουμε το Δημήτρη Χορν και τη Ζινέτ Λακάζ.

Θέμα της ταινίας είναι η ζωή του ξεπεσμένου καλλιτέχνη Άλφα και οι προσπάθειες που κάνει, λίγο πριν πεθάνει, για να αναδείξει μια νεαρή τραγουδίστρια. Είναι το μοναδικό οπτικό ντοκουμέντο για τον Κλέωνα Τριανταφύλλου, λίγο πριν το τραγικό εκούσιο φινάλε του…

Γυμνά...

2011-07-25T19:01:00.001+03:00

Στην παραλία...

Νύχτα καλοκαιριού...

Όλα γυμνά...

Άδεια...

2011-07-23T23:28:00.000+03:00

Σαββατόβραδο του Ιούλη...

Βόλτα στην άδεια πόλη...

Μ' αρέσει αυτή η αίσθηση της απουσίας των πολλών...

Όλα φαίνονται ήσυχα...

Φεύγεις...

2011-07-23T23:05:00.000+03:00

Φεύγεις όταν θέλεις να μεταφράσεις λέξη προς λέξη τα συναισθήματα που σου γεννά η επικοινωνία σου με τους άλλους ανθρώπους… Όταν τα λόγια ζητάνε μια καινούργια γλώσσα για να ειπωθούν ή μια καινούργια αφορμή για να σιωπήσουν… Όταν το «μέσα» επιθυμεί να πάρει μια καινούργια φόρα… Όταν η ανάγκη για φυγή προβάλλεται επιτακτική, σα να μην έχεις δικαίωμα άλλης επιλογής τη συγκεκριμένη στιγμή…

Όταν, απλά, θες να ξαναγυρίσεις…

Αναμονές...

2011-07-11T19:30:00.002+03:00

Καλοκαίρι...

Οι νύχτες του κερνάνε ήττες, αναμονές, διαψεύσεις...

Ακραία και ζόρικη εποχή, μου λες...

Εκτεθειμένα...

2011-07-07T11:33:00.003+03:00

Καλοκαίρι...

Κι όλα εκτεθειμένα...

Σώματα κι αισθήματα...

«Το πλήθος...»

2011-06-27T16:24:00.002+03:00

«…Σκεφτόμαστε το πλήθος τέσσερις εβδομάδες στους δρόμους, με σκαμπανεβάσματα, με μούντζες, καρναβάλι που κουράζεται, ελπίδες που λιγοστεύουν, ματαίωση που φουντώνει. Έριξαν μια κυβέρνηση για λίγες ώρες, αμέσως σχηματίστηκε άλλη να εφαρμόσει τα ίδια. Ούτε ένα ψίχουλο δεν κέρδισε το πλήθος. Θα αφήσουν τις πλατείες ηττημένοι; Πού θα παροχετευθεί όλος τούτος ο θυμός, αν αποδειχθεί ατελέσφορη και τούτη η τελετουργία; Θα στραφεί προς τα μέσα, παλίνδρομα, θα φαρμακώνει το μέσα, θα γίνει τοξική ματαίωση, απόγνωση, μίσος τυφλό. Κουφό κράτος, τυφλή διοίκηση, ανυπεράσπιστη κοινωνία, με φωνή που δεν εισακούεται.

Eίτε να φέρεσαι καλά στους ανθρώπους είτε να τους συντρίβεις, αν τους αφήσεις με ελαφρές πληγές θα σηκωθούν σε εκδίκηση -αναλαμπή από τον Ηγεμόνα του Μακιαβέλι. Το κράτος θα συντρίψει τον λαό του; Διαβάζει Μακιαβέλι τη νύχτα ο δικός μας; Αν ναι, θα διάβασε κι αυτό: Ο ηγεμών θα πρέπει να εμπνέει φόβο, έτσι ώστε αν δεν κερδίσει την αγάπη, να αποφύγει το μίσος.

Στις παρυφές της πλατείας τα μπαρ ξενυχτούν και τζιράρουν, οκτώ ευρώ το ποτό».

Του Νίκου Γ. Ξυδάκη,

από τη χθεσινή «Καθημερινή».

Ολόκληρο το κείμενο εδώ:

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_26/06/2011_446976

Θέρος...

2011-06-21T13:06:00.002+03:00

(Δια χειρός Γιάννη Τσαρούχη)

Η Λίνα Νικολακοπούλου για το Μάνο Χατζιδάκι...

2011-06-14T16:46:00.002+03:00

«...Tο έργο του, ο βίος και τα γραπτά του είναι σαν ασημένια ιερή ελιά που τον καρπό της χέρια να 'χεις να μαζεύεις. Ορίστε η κληρονομιά για τα πνευματικά παιδιά του. Να ένας καθρέφτης με το μαχαίρι να κοιταχτούμε και να κόψουμε σκοινιά, δεσμά, ευτέλειες. Να ανοίξουμε γράμματα κλειστά ακόμα. Και ας μας τα έστελνε κάθε φορά που κάτι είχε να μας πει, και ας μην τα ανοίγαμε. Ήρθε ο καιρός.
Όσα νερά θολά και αν τρέχουν στα κανάλια, κι όσα δημόσιας σχέσης ρεύματα μας κατακλύζουν χρόνια τώρα με ηθελημένες ηλιοφανείς στάσεις ζωής ή πάλι ηθελημένες -κάθε που κάτι νιώθουμε και πάμε να το αρθρώσουμε- κακοκαιρίες, εκείνο το ύδωρ πολύ ου δυνήσεται σβέσαι την αγάπην από το Άσμα Ασμάτων, στον Μεγάλο Ερωτικό γίνεται σχεδία και κιβωτός μέχρι το σπίτι μας, μέχρι την πόρτα κάποιου φίλου.

Όχι πως δεν υπάρχουνε άνθρωποι δικοί ή σαν δικοί, αλλά εκείνος ήταν έξοχος».

(Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο της Λίνας Νικολακοπούλου πατώντας εδώ:

http://www.os3.gr/arhive_afieromata/gr_afieromata_manos_hatzidakis.html#lina)

«Χωρίς εμένα...»

2011-06-13T23:23:00.002+03:00

«Είτε ονειρεύεστε είτε όχι, μπορείτε και ζείτε χωρίς εμένα. Δεν ανήκω ούτε στη ζωή σας ούτε στα όνειρά σας. Ακόμη κουράστηκα να πλέκω μουσικές απ’ την επιθυμία των σωμάτων σας.

Προτιμώ να φύγω μακριά σας για πάντα...».

(Μάνος Χατζιδάκις)

«Έφυγε» στις 15 Ιουνίου του 1994…

Μνήμη...

2011-06-12T18:03:00.005+03:00

Σαπφώ Νοταρά

(Ηράκλειο Κρήτης, 1907 - Αθήνα, 11 Ιουνίου 1985)

Τι;

2011-05-30T17:17:00.001+03:00

Και μετά την αγανάκτηση,

τι;

Οι πράξεις...

2011-05-30T17:13:00.001+03:00

Δύσκολες οι πράξεις, δυσεπίλυτες, στην αριθμητική της ανθρώπινης επικοινωνίας...

Βουτιά...

2011-05-23T08:57:00.000+03:00

Σου χρωστώ μια βόλτα στη θάλασσα...

Μου χρωστάς τη βουτιά...

Σου...

2011-05-22T21:58:00.000+03:00

Ήρθες...

Και στο βλέμμα σου είδα όλα όσα διάβαζα τόσο καιρό στις λέξεις σου...

Κεκλεισμένων...

2011-05-11T22:14:00.000+03:00

Να 'ρχεσαι...

Και κεκλεισμένων των θυρών...

Θανάσης Βέγγος

2011-05-04T18:19:00.000+03:00

Στο συναξάρι της καρδιάς μας...

Άγιος...

«Δωρεάν...»

2011-04-26T22:20:00.006+03:00

«Η σταγόνα το αίμα κάθε Απρίλιο δωρεάν και για όλους...»

(Οδυσσέας Ελύτης - «Μαρία Νεφέλη»)

«Πολύ...»

2011-04-26T15:18:00.011+03:00

«Η διαρκής Ανάσταση αυτών που πολύ αγαπάνε...».

(Κωστής Μοσκώφ)

Ό,τι...

2011-04-25T22:30:00.002+03:00

Αγαπάμε κι ό,τι δεν έχουμε αγγίξει...

Κι ό,τι δεν έχουμε φιλήσει...

Ανάσταση

2011-04-23T15:07:00.005+03:00

Καλή

Α ν ά (σ) τ α σ η

Μικρών...

2011-04-20T22:57:00.004+03:00

Μεγάλες μέρες... Και νύχτες...

Μικρών ανθρώπων...

Η άνοιξη...

2011-04-09T08:30:00.003+03:00

«Από σένα η άνοιξη εξαρτάται»

(Οδυσσέας Ελύτης)

Ανάσταση...

2011-04-04T16:10:00.003+03:00

Η σκέψη του στη διαρκή Ανάσταση όσων αγαπάνε...

Να...

2011-04-03T22:04:00.001+03:00

Να 'ρχεσαι τις νύχτες της άνοιξης...

Του Απρίλη...

2011-04-01T12:46:00.003+03:00

Ραντεβού

μια νύχτα

του Απρίλη...

Αποσκευή...

2011-03-27T20:39:00.002+03:00

Την άνοιξη την κουβαλάς ως «αποσκευή» στα ταξίδια σου που δεν έγιναν...

«Μουσική Κιβωτός»

2011-03-23T13:08:00.004+02:00

«Μουσική Κιβωτός» στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Ιωαννίνων

Δευτέρα με Παρασκευή, 8-9 το βράδυ

Με τον Αλέξη Λιόλη

Την άνοιξη...

2011-03-21T11:29:00.001+02:00

ψάχνω την άνοιξη...

εποχή - έρωτας κάποτε...

Έαρ...

2011-03-20T23:29:00.004+02:00

Ω γλυκύ μου έαρ...

Καλή άνοιξη!

2011-03-20T18:03:00.005+02:00

Μπήκε η Άνοιξη...

-Πού πηγαίνεις;
Ρώτησε ο Θεός

Ενώ ήξερε...

«Έχω ένα σχέδιο»

2011-03-20T17:53:00.003+02:00

Θέμης Καραμουρατίδης
«Έχω ένα σχέδιο»

Κυκλοφορεί!

Σταύρος Κουγιουμτζής

2011-03-12T18:01:00.002+02:00

«Θυμάμαι, παιδί, ότι ένιωθα θαυμάσια όταν άκουγα ένα καλό τραγούδι. Άκουγα Βαμβακάρη, Τσιτσάνη και, καθώς δεν είχα μουσικές γνώσεις, τα δεχόμουν αγνά, με την καρδιά. Νομίζω ότι όταν η γνώση κυριαρχεί πάνω από τις άλλες ψυχικές καταστάσεις του ανθρώπου, επιδρά σαν δηλητήριο. Αυτή μου τη στάση την κράτησα και αργότερα και θυμάμαι τη συγκίνηση που ένιωσα όταν άκουσα για πρώτη φορά τον «Επιτάφιο» του Θεοδωράκη, με την ποίηση του Ρίτσου. Έτσι, λοιπόν, έβλεπα το τραγούδι σαν συνδετικό κρίκο με τους άλλους ανθρώπους και κάπως έτσι, μ’ αυτές τις σκέψεις, άρχισα να γράφω κι εγώ…».

Σταύρος Κουγιουμτζής

«Έφυγε» σαν σήμερα, στις 12 Μάρτη του 2005...

«...με τα χώματα»

2011-03-09T18:22:00.002+02:00

«Μην παίζεις με τα χώματα»
της Στέλλας Βλαχογιάννη

Τρίτη 15 & Τετάρτη 16 Μαρτίου στα Ιωάννινα...

Σα...

2011-02-24T17:38:00.004+02:00

Έκοψε ένα κλαδί απ' την ανθισμένη αμυγδαλιά που βρέθηκε στο δρόμο του σήμερα το πρωί... Το πρώτο σημάδι της άνοιξης, σκέφτηκε...

Όμως, εκείνος δεν την περίμενε φέτος την άνοιξη, όπως όλες τις προηγούμενες φορές... Το 'ξερε... Το 'νιωθε... Σα να μην τον αφορούσε... Σα να μην ήταν έτοιμος γι' αυτή τη συνάντηση...

Γιώργος Θέμελης, «Ερημία»

2011-02-17T09:14:00.003+02:00

Έξω από μας πεθαίνουν τα πράγματα

Απ’ όπου περάσης νύχτα, ακούς σαν ένα ψίθυρο
Να βγαίνη από τους δρόμους που δεν πάτησες,
Από τα σπίτια που δεν επισκέφθηκες,
Απ’ τα παράθυρα που δεν άνοιξες,
Απ’ τα ποτάμια που δεν έσκυψες να πιης νερό,
Από τα πλοία που δεν ταξίδεψες.

Έξω από μας πεθαίνουν τα δέντρα που δεν γνωρίσαμε.

Ο άνεμος περνά από δάση αφανισμένα.
Πεθαίνουν τα ζώα από ανωνυμία και τα πουλιά από σιωπή.

Τα σώματα πεθαίνουν σιγά-σιγά από εγκατάλειψη.
Μαζί με τα παλιά μας φορέματα μες στα σεντούκια.
Πεθαίνουν τα χέρια, που δεν αγγίσαμε, από μοναξιά.
Τα όνειρα που δεν είδαμε, από στέρηση φωτός.

Έξω από μας αρχίζει η ερημία του θανάτου.

(Από την ποιητική συλλογή «Συνομιλίες» - 1953)

«Ο έρωτας...»

2011-02-16T09:41:00.003+02:00

Τι υπήρξε για σας ο έρωτας, τι σας πρόσφερε, τι σας αφαίρεσε;
–Για μένα ο έρωτας υπήρξε η αιώνια ανοιχτή πόρτα προς τους άλλους ανθρώπους. Και με έχει τοποθετήσει τελεσίδικα σε μια θέση συμπάθειας απέναντί τους.
Δεν φοβούμαι εγώ τους ανθρώπους. Καθόλου. Παρ’ όλο που έχω πάθει πολλά. Και όταν βρίσκομαι ανάμεσα σε μεγάλο πλήθος ανθρώπων, στους μεγάλους δρόμους ή σε συνάξεις, δεν νιώθω «συντριβή», όπως ακούω πολλούς να λένε. Αντίθετα, νιώθω πάρα πολύ μεγάλη χαρά από τα ανθρώπινα πλάσματα που βρίσκονται γύρω μου. Ίσως αυτό να είναι και ο κυριότερος λόγος που αγαπώ τόσο πολύ τις μεγαλουπόλεις και φυσικά τις δύο μεγαλουπόλεις που έχει η χώρα μας, την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Σε τελική ανάλυση, το μόνο πράγμα που με παρηγορεί και καταστέλλει τη φοβία μου για το θάνατο είναι οι άλλοι, οι πολλοί άνθρωποι. Η μοναξιά μέσα στη φύση με πανικοβάλλει. Ενώ η μοναξιά μέσα στη μεγαλούπολη είναι το ιδανικό μου. Να είμαι κοντά, αλλά όχι μαζί, για να μπορώ να δουλέψω. Εάν δεν είχα αυτήν την ανάγκη της συγγραφικής δημιουργίας, ασφαλώς θα ζούσα, μετά τη δουλειά μου τη βιοποριστική, στα καφενεία, στους μεγάλους δρόμους, στα μεγάλα πάρκα, στα σινεμά. Για να βλέπω πολλούς ανθρώπους γύρω μου. Με παρηγορούν υποσυνείδητα. Όχι μόνο με τον έρωτα που μπορούν να μου παράσχουν, αλλά κυρίως με το παράδειγμα του θανάτου τους, της φθοράς τους.

Το ερωτικό δέσιμο με έναν άνθρωπο, που άλλοι το έχουν ξεγράψει ως αδύνατο, άλλοι το ζουν, ή νομίζουν ότι το ζουν, και άλλοι το περιμένουν, εσείς πώς το αντιμετωπίζετε;

–Η ερωτική μου ανάγκη είναι απόλυτα δεμένη με την ανάγκη της αφοσίωσης σε ένα πρόσωπο. Όχι της αφοσίωσης... της λατρείας, της εξουθένωσης μπροστά σ’ ένα πρόσωπο. Αλλά αυτό πρακτικά είναι αδύνατο. Είναι αδύνατο... Και όχι μονάχα γιατί δεν βρίσκει ανταπόδοση, αλλά γιατί δεν βρίσκει καν αντικείμενο. Με την έννοια της αποδοχής αυτών των αισθημάτων και όχι της μεταπτώσεώς τους σε διαφορετική πρακτική.

Και πώς αναπληρώνεται το κενό που αφήνει αυτή η έλλειψη;
–Αναπληρώνεται από την έντονη φιλικότητα που διαπιστώνω αργότερα στα πρόσωπα εκείνα τα οποία, αφού γλίτωσαν από τις διαθέσεις μου για συντριβή μπροστά τους και τακτοποίησαν τη ζωή τους όπως ήθελαν, μετά βλέπω ότι δεν ήταν τόσο αδιάφορα όσο είχαν δείξει...

(Αποσπάσματα από μια συνέντευξη του συγγραφέα Γιώργου Ιωάννου στο Βασίλη Αγγελικόπουλο, με ημερομηνία 19 Δεκεμβρίου 1978).

Ο Γιώργος Ιωάννου έφυγε από τη ζωή στις 16 Φεβρουαρίου του 1985. Είχε γεννηθεί στη Θεσσαλονίκη, το Νοέμβριο του 1927...

«Βουνά ερώτων...»

2011-02-14T09:37:00.004+02:00

«…Οφείλει κανείς να ζει ένα πράγμα με την ένταση που του προκαλεί, κι ας βλάπτει το δεσμό αυτή η μονομερής ένταση. Κατά τη γνώμη μου, βλάπτεται ο δεσμός από το ότι το ένα μέρος παραπροσφέρει, παραπροσφέρεται, παρά είναι παράφορο. Αλλά είναι και τόσο απίθανο να συμπέσουν οι βαθμοί του αισθήματος ανάμεσα σε δυο ανθρώπους, παρά ενδεχομένως για μία μόνο στιγμή. Από εκεί και πέρα έχουμε χάσματα κι αυτό βοηθάει στο να μεγαλώνει το αίσθημα του ενός, να μικραίνει του άλλου, και να γίνεται αυτό το συναρπαστικό είτε παιχνίδι, είτε κυνηγητό, είτε μαρτύριο, αλλά οπωσδήποτε συναρπαστικό!

Τώρα, αν με ρωτήσετε από πού έχω βγάλει αυτά τα συμπεράσματα, και από πόσα όρη και βουνά ερώτων πέρασα κι ανεβοκατέβηκα, θα σας πω ελάχιστα... Αλλά έχω μια εμμονή με το θέμα και την αξία του, και το γεγονός ότι δεν το εξήντλησα, δεν το έζησα όσο έπρεπε, όσο το ήθελα κι όσο ήμουν προορισμένη ίσως να το ζήσω, μ’ έχει κάνει να αισθάνομαι ολίγον μελετήτρια του πράγματος σαν να έχω μία πείρα… Το απεσταγμένο κέρδος αυτής της ιστορίας, είναι του ενός ο βασανισμός. Εκεί έχω καταλήξει κι έχω ευφρανθεί κάμποσο από ένα τέτοιο βάσανο...».

Κική Δημουλά

«Σκέψεις της Ιωάννας της Μοναχικής» (αιώνες μετά)

2011-02-10T17:35:00.006+02:00

Άνοιξε τα χέρια της και είπε:
Δεν έχω καρδιά να σας δώσω.
Το σώμα μου στάχτη πυκνή σ’ ένα άδειο βάζο.
Όμως ελάτε
θα σας διδάξω την Απώλεια.

Πως χάνεσαι μόνη σου;
Μα δεν χρειάζεται εισιτήριο η επιστροφή.

Ο χρόνος δεν είχε αιτία να σταματήσει.
Ειρωνεύτηκε τα ασπροκάστανα μαλλιά της
και πήγε κι έκατσε βαρύς στ’ αριστερό της φτερό.
Έκτοτε εκείνη γέρνει προς τα δεξιά
να ισορροπήσει κάπως το διασκελισμό της μοναξιάς της.

Ήμουν κάποτε μια νότα

σ’ ένα φθαρμένο πεντάγραμμο -θυμήθηκε.
Κανείς δεν μ’ έκανε τραγούδι
αλλά εγώ δεν το έβαλα κάτω.
Τις νύχτες -αιώνες τώρα- μπαίνω

στ’ αυτιά των σκύλων
κι εκείνοι τρέχουν αμέσως να προστατέψουν

όσους αγάπησα.

Αυτό που ξέρω από σένα είναι

ένα βλέμμα που αδειάζει
κάθε φορά που φέρνω την κουβέντα στο αίμα μου.
Αυτό που ξέρεις από μένα
είναι ένας άνεμος που γελά σαν τρελός γύρω σου
και περιμένει να γυρίσεις την πλάτη
για να κοπάσει λίγο μέσα του την τρικυμία.
Θα μπορούσε να πει κανείς πως γνωριζόμαστε.

Πόση θάλασσα πια να φέρω; Πόσο ουρανό;
Κάποιος άλλος θα μ’ έδιωχνε και με λιγότερα.

Στο κάτω κάτω υπάρχει για όλους μας

ένα τοπίο φυγής
μια έρημος κι ένα σταυροδρόμι
Στάσου μια στιγμή να πάρω τσιγάρα
κι έρχομαι ν’ αναληφθούμε.

Ό,τι αγάπησα
καταγράφηκε επιτυχώς στις ετικέτες των ρούχων μου.
Έτσι κάθε φορά που ντύνομαι
φοράω κάποιον από εσάς.

Άνοιξε τα χέρια της και είπε:
Μου τα πήραν όλα:
τη δουλειά μου, την υγεία μου
τους απογόνους που δεν έκανα.
Κάτι τρίμματα από παλιά αντίδωρα
έχουν απομείνει στις παλάμες μου.
Όσα δεν φάνε τα πουλιά
ευχαρίστως να σας τα δώσω
να τα ρίχνετε στους δρόμους
για να επιστρέψετε σε μένα.
Σε μιαν άλλη ζωή.

Από το «Με λένε Θάνατο» της Στέλλας Βλαχογιάννη, εκδόσεις «Μετρονόμος»...

Και στα Γιάννινα... «Μην παίζεις με τα χώματα»

2011-02-09T19:15:00.003+02:00

Το θεατρικό έργο «Μην παίζεις με τα χώματα» της Στέλλας Βλαχογιάννη θα ανέβει στα Γιάννινα, στο Δημοτικό Θέατρο στα παλιά σφαγεία, στις 16 Μαρτίου.

Έναρξη στις 21.00, εισιτήριο 10 ευρώ.

Θα επανέλθουμε...

«Ο Τζον Τζον ζει»

2011-02-09T17:36:00.005+02:00

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Στάμος Σέμσης και ο Νίκος Μωραΐτης συνεργάζονται για τη δημιουργία ενός δίσκου. Το καλοκαίρι του 2002 είχαν ξαναβρεθεί, με αφορμή τότε το άλμπουμ της Έλλης Πασπαλά «Σε ποιο Θεό να πιστέψω».

Και τώρα, οχτώ χρόνια μετά, οι δυο τους έγραψαν τη μουσική και τους στίχους στα καινούρια τραγούδια της Ανδριάνας Μπάμπαλη για το cd της «Ο Τζον Τζον ζει». Ακούγοντας τα τραγούδια, από το πρώτο ως το τελευταίο, νιώθεις ότι εδώ κάτι συμβαίνει. Κάτι που σε κερδίζει από την πρώτη ακρόαση και δε σε εγκαταλείπει όσες φορές κι αν ξανακούσεις το υλικό. Δε θέλω να προσδιορίσω αυτό το «κάτι». Μου αρκεί που το εισπράττω. Και με συν-κινεί. Κι αυτό δε συμβαίνει συχνά. Ο «Τζον Τζον» είναι ό,τι πιο ενδιαφέρον έχουμε ακούσει τελευταία. Μπράβο και στους τρεις!

Αν μιλούσα για τραγούδια, δύσκολα θα άφηνα έξω κάποιο. Όλα έχουν λόγο ύπαρξης στο cd: Η «Κούκλα σπασμένη», το «Περιπλανώμενο» (με ένα απόσπασμα από τον «Ικαριώτικο»), το «Άλογο» και πάνω απ’ όλα το εξαιρετικό «Ρεβόλβερ», tribute στον Almodovar, όπως αναφέρεται. Χωρίς ν’ αφήσω απ’ έξω τα «Πεύκα», το «Απόψε» του Δημήτρη Σέμση, όπου συνυπάρχει η φωνή της Μπάμπαλη με της Ελένης Τσαλιγοπούλου και, βέβαια, την «Ακρογιαλιά», που πρωτακούσαμε από την Έλλη Πασπαλά.

Ο Στάμος Σέμσης με τις μελωδίες του δημιουργεί μια ατμόσφαιρα στην οποία αξίζει να «κατοικήσεις». Τα τοπία της μουσικής του σε προκαλούν να γίνεις μέρος τους, να ταξιδέψεις εντός τους, να τα εξερευνήσεις. Μ’ αυτό το «περιβάλλον» των τραγουδιών, η φωνή της Μπάμπαλη βρίσκεται σε απόλυτη εναρμόνιση. Και η ίδια στην καλύτερη στιγμή της μέχρι τώρα δισκογραφικής παρουσίας της.

Απ’ την πλευρά του, ο Νίκος Μωραΐτης παρουσιάζεται εδώ διαφορετικός. Με τη γραφή του εκτίθεται αλλιώς. Με τρόπο ζηλευτό. Λες και περίμενε αυτή τη συνεργασία για να παρουσιάσει ένα στιχουργικό πρόσωπο που κρατάει κρυμμένο και που θα θέλαμε να το βλέπαμε συχνότερα… Δεν επιστρατεύει επιτηδευμένες ρίμες ή εύκολα ευρήματα για να αναγκάσει τον ακροατή να προσέξει ό,τι λέει. Οι στίχοι του στηρίζονται στην αλήθεια τους και μόνο σ’ αυτή, χωρίς να χρειάζονται άλλου είδους μέσα για να μας συναντήσουν. Θεωρώ ότι η δουλειά του Νίκου Μωραΐτη με το Στάμο Σέμση και την Ανδριάνα Μπάμπαλη στο cd «Ο «Τζον Τζον ζει» αποτελεί ένα κομβικό σημείο όχι μόνο για τη στιχουργία του, αλλά και για την εν γένει παρουσία του στο ελληνικό τραγούδι από δω και πέρα.

Υ. γ.
Οι δυο δημιουργοί αφιερώνουν το δίσκο, με όλη τους την αγάπη, στο Λευτέρη Παπαδόπουλο…

(Πρώτη δημοσίευση: «Music Corner»)

«Ο Aόρατος άνθρωπος»

2011-02-09T17:14:00.002+02:00

Μετά το «Έξω» του 2007 κι ένα διπλό live cd με τις «Απίθανες περιπέτειές» του, ο Φοίβος Δεληβοριάς -ο τραγουδοποιός που ο Μάνος Χατζιδάκις μάς τον παρουσίασε το 1989 «υπεύθυνα κι από καρδιάς ως μια ζωντανή και πρωτότυπη παρουσία στο σύγχρονο “αληθινό” τραγούδι του τόπου μας»- παρουσίασε τα καινούργια του τραγούδια. Και μπορεί ο ίδιος στη νέα του δισκογραφική δουλειά να δηλώνει «Αόρατος άνθρωπος», τα τραγούδια του, όμως, μόνο… αόρατα δεν είναι.

Τα καινούργια τραγούδια του Φοίβου Δεληβοριά έχουν πράγματα να πούνε. Μιλάνε, όπως πάντα, για τη ζωή και τον έρωτα, αλλά αυτή τη φορά με ένα τρόπο εντελώς διαφορετικό. Δεν θα ήταν υπερβολή, αν λέγαμε, ότι ακούμε εδώ έναν άλλο Δεληβοριά. Αλλαγμένο και εξελιγμένο δημιουργικά σε όλα τα επίπεδα της τραγουδοποιΐας του: μουσικά, στιχουργικά, ενορχηστρωτικά, ερμηνευτικά. Χωρίς τις αναγνωρίσιμες «σταθερές» του και την «τριτοδεσμίτικη» ματιά του στα πράγματα. Δείχνει ότι μεγαλώνει και ωριμάζει καλλιτεχνικά με ησυχία, χωρίς πανικό, δουλεύοντας τα κομμάτια του μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια και αναζητώντας, πλέον, νέους δρόμους για να εκφραστεί. Το χρειαζόταν, αφού τα προηγούμενα χρόνια, από τον «Καθρέφτη» και μετά, ήταν φανερή η κόπωση και η στασιμότητα σε ό,τι επικοινωνούσε μαζί μας.

Δεν έχω να πω περισσότερα. Ακούστε οπωσδήποτε τα τραγούδια του Φοίβου Δεληβοριά στον «Αόρατο άνθρωπο». Όχι μόνο, επειδή πολλοί χαρακτήρισαν τον εν λόγω δίσκο ως έναν από τους καλύτερους και τους πιο ενδιαφέροντες της περασμένης χρονιάς. Επειδή τα συγκεκριμένα τραγούδια θα σας κερδίσουν και θα ακουμπήσουν την ψυχή σας…

Υ. γ.
Ευχάριστη έκπληξη αποτελεί η συμμετοχή της Αρλέτας, που ερμηνεύει το τραγούδι «Ωροσκόπιο». Ωραία στιγμή, ξεχωριστή, που προσθέτει πόντους στο δίσκο…

(Πρώτη δημοσίευση: «Music Corner»)

Στο «Μετρό»...

2011-02-09T17:10:00.001+02:00

Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης και Μαρία Παπαγεωργίου
Live...

«Ησυχία...»

2011-02-01T08:59:00.005+02:00

«Ήθελα να ξαναβρώ κάτι που να με συγκινήσει, να μου πάρει το χέρι και να το βάλει πάνω σε μια σελίδα χαρτί. Όταν γράφεις πάρα πολλά πράγματα, αρχίζει πάνω σου μια διάκριση. Δεν θες να γράφεις για να γράφεις.

Παλιά αναρωτιόμουν γιατί σταματάνε όταν μεγαλώνουν οι άλλοι άνθρωποι. Έλεγα εγώ δεν θα σταματήσω ποτέ. Τώρα καταλαβαίνω ότι είναι κύκλοι αυτοί, κλείνει ένας και μέχρι να ανοίξει ο καινούργιος πρέπει να αντέξεις το ότι πιθανόν δεν θα ξαναγράψεις.

Πρέπει να δεις τι είναι αυτό που σου αρέσει, με ποιους μπορείς να ταιριάξεις, ίσως με νεότερους ανθρώπους, να ξανακάνεις ένα πάντρεμα. Τώρα πια νομίζω ότι έχω μέσα μου μια ησυχία ώστε να επιτρέψω στον εαυτό μου να σκεφτεί το καινούργιο όνειρο και λίγο λίγο να το κάνω πραγματικότητα».

(Λίνα Νικολακοπούλου,

από τη «LIFO»)

Οι δέκα του «10»

2011-01-26T22:32:00.008+02:00

Σας το χρωστούσα!

Οι δέκα δίσκοι (χωρίς αξιολογική σειρά κατάταξης) που θα κρατήσουμε από την παραγωγή της χρονιάς που έφυγε:

«Εισιτήρια διπλά» (Νατάσσα Μποφίλιου)
Για τη μνήμη που παραμένει ζωντανή…
Και για τα εκείνα ταξίδια μας, που συνεχώς προγραμματίζονται και διαρκώς αναβάλλονται…

«Ο Τζον Τζον ζει» (Ανδριάνα Μπάμπαλη)
Για τη χαρά που μου έδωσε η ακρόαση των τραγουδιών του δίσκου…Ό,τι πιο ενδιαφέρον και αγαπησιάρικο άκουσα τελευταία…

«Όμορφοι και ηττημένοι» (Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης & Μαρία Παπαγεωργίου)
Για τη χαρά της πρώτης «χειραψίας» μας με τη Μαρία στην πρώτη της ολοκληρωμένη δισκογραφική παρουσία…
Για την αλήθεια των τραγουδιών του Αλέξανδρου…
Και για τους «Θεατρίνους»…

«Καβάφης» (Λένα Πλάτωνος)
Για το τολμηρόν του εγχειρήματος -δεν είναι εύκολο να καταπιάνεται κανείς με την ποίηση του Αλεξανδρινού…
Έστω κι αν αυτή τη φορά η εργασία της Πλάτωνος, με τα 13 τραγούδια της σε ποίηση Καβάφη, δεν με συγκίνησε… Μου άφησε το αίσθημα μιας ανολοκλήρωτης συνάντησης…

«Χελιδών ηδομένη» (Χρήστος Λεοντής)
Για το «ευφρόσυνο» των τραγουδιών του…
Και γιατί ο Λεοντής εξακολουθεί, δεκαετίες τώρα, να δίνει δημιουργικά το παρόν του…

«Αόρατος άνθρωπος» (Φοίβος Δεληβοριάς)
Γιατί δείχνει ότι ο τραγουδοποιός μεγάλωσε στην ώρα του…
Και για το τραγούδι του «Ωροσκόπιο» με τη φωνή της Αρλέτας…

«Demo» (Αρλέτα)
Γιατί είναι ωραία που ξανάρθε, εκεί που δεν την περιμέναμε…

«Έμαθε η καρδιά» (Δήμητρα Παπίου)
Γιατί έμαθε η καρδιά μας πως γράφονται και σήμερα τραγούδια που τραγουδιούνται…

«Exit» (Monika)
Για το ότι πέτυχε να κερδίσει και τη μάχη της δεύτερης φοράς…

«Αυτό το πλοίο που όλο φτάνει» (Παύλος Παυλίδης)
Για τη μελωδική «βόλτα με ποδήλατο» που μας χαρίζουν τα τραγούδια του…

Καλή χρονιά!

2010-12-31T09:39:00.004+02:00

«Ο χρόνος. Μακρύς. Αναρίθμητος και ταχυδακτυλουργός μέγας. Εντυπωσιακό το νούμερο όπου κλείνει τη μόνιμη συνεργάτιδά του, τη φθορά, σ' ένα ξύλινο μπαούλο. Πειστικά την πριονίζει κάθετα από πάνω έως κάτω, περιμένεις, εύχεσαι να τη δεις κομμένη στα δύο. Αλλά εκείνη βγαίνει σώα, χαμογελαστή υποκλίνεται, την αποθεώνουν τα χειροκροτήματα. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, ο βίος είναι ένα παρατεταμένο ενθουσιώδες χειροκρότημα σε ό,τι τον πριονίζει, σε ό,τι τον φθείρει».

Παν εφήμερον. Λήθη επομένως. Μούσα των ενοχών μας…».

(Κική Δημουλά - «Ο φιλοπαίγμων μύθος»)

Ο Καβάφης

2010-12-25T13:01:00.010+02:00

Στους νέους Αλεξανδρείς

Πλην ένα πράγμα με χαράν στο νου μου πάντα βάζω,
που στη μεγάλη πρόσθεσι (την πρόσθεσίν των που μισώ)
που έχει τόσους αριθμούς, δεν είμαι εγώ εκεί
απ’ ταις πολλαίς μονάδες μία. Μες στ’ ολικό ποσό
δεν αριθμήθηκα. Κι αυτή η χαρά μ’ αρκεί.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης δεν συναριθμείται πράγματι μέσα στα πέντε εκατομμύρια κατοίκους της σημερινής Αλεξάνδρειας. Το ορατό πρόσωπο αυτού του πληθυσμού είναι η φτώχεια· μια φτώχεια φαινομενικά αμέριμνη και χαμογελαστή· μια φτώχεια, που κατακλύζει τους δρόμους, που απλώνει τα «λάβαρά» της στα μπαλκόνια, φαιδρύνοντας τις γερασμένες προσόψεις των ωραίων άλλοτε κτιρίων.

Μισοερειπωμένα, λεπρά, χαίνοντα, τα μεγαλοπρεπή εκλεκτικά μέγαρα, οι κομψές επαύλεις στεγάζουν ένα πληθυσμό αλλότριο, που μοιάζει να τα χρησιμοποιεί χωρίς να τα καταλαβαίνει. Το ίδιο αίσθημα δοκίμασα άλλοτε και στις παλιές ελληνικές συνοικίες της Πόλης, στο Φανάρι. Αστυφιλία και δημογραφική έκρηξη, μαζική μετακίνηση αγροτικών πληθυσμών στα αστικά κέντρα ορίζουν τώρα τη φυσιογνωμία των πόλεων της Αιγύπτου. Αλλά ενώ στο Κάιρο ο λαός αυτός κινείται σε οικείο χώρο, εδώ μοιάζει έπηλυς μέσα στο μεγάλο κοσμοπολίτικο λιμάνι της Μεσογείου, που διατηρεί ακόμη δυνατό άρωμα μνήμης από το ένδοξο παρελθόν.

Μέσα σ’ αυτό το άρωμα μπορείς ακόμη να συναντήσεις τον Kαβάφη. Το καβαφικό προσκύνημα επιβάλλεται να ξεκινήσει από το διαμέρισμα της οδού Λέψιους, που σήμερα λειτουργεί ως Μουσείο με τη φροντίδα του «Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού». Μέσα στο ημίφως, που ανακαλεί την προσφιλή ατμόσφαιρα του ποιητή, διακρίνεις τα λιγοστά έπιπλα – που δεν είναι άλλωστε αυθεντικά, αλλά ανήκουν στο ύφος και στην εποχή των παλαιών εκείνων: «Επιπλωμένο χωρίς αξιώσεις για το ρυθμό, χωρίς πίνακες αξίας ολόγυρα, ήταν ένα από εκείνα τα μελαγχολικά διαμερίσματα όπου λείπει η γυναίκα», θυμάται ο φίλος του ποιητή Ατανάζιο Κατράρο που τον είχε επισκεφθεί για πρώτη φορά το 1918. «Λείπει η γυναίκα;» μόνο μια γυναίκα είχε το δικαίωμα να παραβιάσει αυτό το άβατο: Η Χαρίκλεια Φωτιάδη, η Κωνσταντινοπολίτισσα μητέρα του ποιητή. Η φωτογραφία της, λίγο πιο χλωμή από τα χρόνια, στολίζει ακόμη τον τοίχο του σαλονιού.

Το σπίτι μας φαίνεται γνώριμο από την πολλή συνάφεια με τον κλειστό κόσμο της καβαφικής μούσας:
«Α, η κάμαρη αυτή, τι γνώριμη που είναι
κοντά στην πόρτα εδώ ο καναπές,
κι εμπρός του ένα τουρκικό χαλί
σιμά το ράφι με δυο βάζα κίτρινα.
Δεξιά· όχι, αντικρύ, ένα ντουλάπι με καθρέπτη.
Στη μέση το τραπέζι όπου έγραφε·
κ’ οι τρεις μεγάλες ψάθινες καρέγλες.
Πλάι στο παράθυρο ήταν το κρεβάτι
που αγαπηθήκαμε τόσες φορές.
Πλάι στο παράθυρο ήταν το κρεβάτι·
ο ήλιος του απογεύματος τώφθανε ως τα μισά».

Οι αληθινοί ένοικοι αυτού του σιωπηλού διαμερίσματος είναι οι ωραίοι νέοι της καβαφικής ποίησης· τα σώματα του έρωτα τα ερατεινά, τα «ινδάλματα της ηδονής» τα αμάραντα: Ο Ιασής, ο Λεύκιος, ο Λάνης, ο Ευρίων, ο Έμης. Αλήθεια, γιατί τόσοι τάφοι «φημισμένων για εμορφιά» εφήβων, που «μεγάλως αγαπήθηκαν», μέσα στη καβαφική τοπογραφία;

Νομίζω την απάντηση τη δίνουν οι ίδιοι οι στίχοι. Αυτές οι «θανατογραφίες» παγιδεύουν το χρόνο, αναχαιτίζουν τη φθορά, ανήκουν στα τεχνάσματα και στους μηχανισμούς της μνήμης, ζωοδόχου πηγής της ποίησης του Καβάφη: «Χαρά και μύρο της ζωής μου η μνήμη των ωρών, που ηύρα και που κράτηξα την ηδονή ως την ήθελα». Αιχμάλωτοι του χρόνου, αειθαλείς, οι ιδανικοί νέοι του Καβάφη, «σαν σώματα ωραία που δεν εγέρασαν, και τάκλεισαν, με δάκρυα, σε μαυσωλείο λαμπρό», μετατίθενται έτσι στο βασίλειο της μνήμης, απ’ όπου μπορεί να τους ανακαλεί «ρεμβαστικά» κατ’ επιθυμίαν και βούλησιν.
«Ο Λάνης που αγάπησες εδώ δεν είναι, Μάρκε,
στον τάφο που έρχεσαι και κλαις, και μένεις ώρες και ώρες.
Τον Λάνη που αγάπησες τον έχεις πιο κοντά σου
στο σπίτι σου όταν κλείεσαι και βλέπεις την εικόνα».

Όταν δεν πεθαίνουν οι ηδονικοί έφηβοι, φεύγουν μακριά, όπως ο νέος «με τα ωραία γκρίζα μάτια» σαν «οπάλιο». «Θ’ ασχήμισαν -αν ζει- τα γκρίζα μάτια· θα χάλασε τ’ ωραίο πρόσωπο. Μνήμη μου, φύλαξέ τα, συ ως ήσαν».

Η παρέκκλισή του, το πάθος του οδηγούσε τον Καβάφη να βλέπει τους νέους σαν την άφθαρτη εικόνα της νεότητας· από το είδος, την εξατομικευμένη περίπτωση, αναγόταν στο γένος. Γι’ αυτό οι προσωπογραφίες, οι σωματογραφίες των καβαφικών νέων συνθέτουν τελικά ένα και μόνο ιδανικό πορτρέτο, όπως στα Φαγιούμ ή στη ζωγραφική του Τσαρούχη.

Το διαμέρισμα της οδού Λέψιους αντίκριζε άλλοτε το νοσοκομείο της ελληνικής κοινότητας, γειτόνευε με την κακόφημη συνοικία της Αλεξάνδρειας, ενώ βρισκόταν πλάι στους κεντρικούς και πολυθόρυβους δρόμους της αγοράς, των τραπεζών, των ταξιδιωτικών γραφείων. Βγαίνοντας στο μπαλκόνι, ο ποιητής αγκάλιαζε με το βλέμμα την «αγαπημένη πολιτεία», «την κίνηση του δρόμου και των μαγαζιών». Κατεβήκαμε παραζαλισμένοι από το άξαφνο και πυρωμένο φως στους «δρόμους που τώρα έγιναν αγνώριστοι, κέντρα γεμάτα κίνηση που τέλεψαν, και θέατρα και καφενεία που ήσαν μια φορά», όπως προφήτευε ο ποιητής το 1918...

Απόσπασμα από το κείμενο «Η Αλεξάνδρεια του Καβάφη» της Μαρίνας Λαμπράκη - Πλάκα, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο «ΒΗΜΑ» στις 29 Μαΐου 1994 και το βρήκα -ανήμερα Χριστούγεννα- αναδημοσιευμένο στο www.aixmi.gr

Καλά Χριστούγεννα

2010-12-24T16:51:00.002+02:00

Κάτι γεννιέται...

Κι αυτό με παρηγορεί...

Καλά Χριστούγεννα...

«Γεννά...»

2010-12-22T07:51:00.004+02:00

«Εκείνος που δεν γεννά, δεν γεννάται,
δεν αναγεννάται ποτέ, Κύριε,
της Γέννησης, «σκήνωσον εν εμοί...».

Ζωή Καρέλλη,
«Παραμονή της Γέννησης»
(«Πορεία», 1940)

Καμιά...

2010-12-21T23:05:00.005+02:00

Βόλτα στη φωτισμένη από αμέτρητα φωτάκια πόλη...

Κι όμως, φέτος, το εξωτερικό χριστουγεννιάτικο ερέθισμα δεν προκαλεί εντός του καμιά αντίδραση...

«Το φτερό του δράκου»

2010-12-18T09:47:00.002+02:00

Κυκλοφορεί!

«Πουλάμε τη ζωή χρεώνουμε τον θάνατο»

2010-12-09T16:08:00.004+02:00

Βαρβαρότητα και ανθρωπιά, φτώχεια και μεγαλείο, ηρωισμός και όνειρο καθορίζουν τη μοίρα ενός μικρού κοριτσιού από κάποιο χωριό της Αιτωλοακαρνανίας, το οποίο, φτάνοντας στην εφηβεία, κατορθώνει να ξεφύγει από τον κλοιό της ελληνικής επαρχίας των δεκαετιών ’60-’70 και να βρει τη ζωή στην Αθήνα, πλάι στον ποιητή Νίκο Γκάτσο και ανάμεσα σε προσωπικότητες που σηματοδοτούν την πνευματική και πολιτιστική ιστορία της νεώτερης Ελλάδας.

Η συγγραφέας, πενήντα δύο χρόνων σήμερα, προσπαθώντας να ανασυνθέσει την ταυτότητά της µε ποιητικό ρεαλισμό, αυτοαναλύεται χωρίς ίχνος μελοδραματισμού ή σκανδαλοθηρίας σ’ ένα κείμενο γραμμένο µε μιαν ανάσα, για να διαβαστεί επίσης µε μιαν ανάσα, όπου ο πεζός λόγος εναλλάσσεται µε στίχους τραγουδιών, ποιήματα, θεατρικούς μονολόγους και διαλόγους προσώπων υπαρκτών, µη επινοημένων.

«Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο μου που απευθύνεται σε ενήλικες αναγνώστες, οι οποίοι εύκολα θα αντιληφθούν ότι χρησιμοποιώ τη ζωή μου, παρ’ όλες τις τραγικές αντιθέσεις της, ως αφορμή για να μεταφέρω βιωμένες μνήμες καθώς και δανεισμένες, για να καταθέσω μαρτυρίες αλλά και συναισθήματα και για να αποδώσω ατμόσφαιρες χωρίς παραμορφώσεις απ’ τον χρόνο. Το προσωπικό μου όφελος; Ώσπου να κλείσουν οι δύο μήνες της συγγραφής, αισθάνθηκα την ψυχή μου να μαλακώνει, την ανάσα μου να δυναμώνει και να βρίσκω το πολύτιμο σθένος να αντισταθώ, μαζί με όσους αντιστέκονται, σε όλα αυτά που μας κάνουν να πουλάμε τη ζωή και να χρεώνουμε τον θάνατο, χωρίς να μαθαίνουμε ποτέ τι μένει».
Αγαθή Δημητρούκα

Η Αγαθή Δημητρούκα γράφει ή μεταφράζει στίχους, ποιήματα, παραμύθια, αφηγήματα, θεατρικά έργα και άρθρα στην προσπάθειά της να επικοινωνήσει σε μια γλώσσα που τείνει να εξαφανιστεί.

«Μην παίζεις με τα χώματα»

2010-11-29T16:30:00.004+02:00

Το όνομα της Στέλλας Βλαχογιάννη το ξέραμε κατ' αρχήν από τη δημοσιογραφική της θητεία.
Από τις καλογραμμένες, σταράτες μουσικοκριτικές της. Από τις ραδιοφωνικές εκπομπές της στο Δεύτερο. Τα ποιήματά της ήρθαν λίγο μετά να επιβεβαιώσουν μια ακριβή ευαισθησία, που ήξερε πότε να αυτο-αναχαιτίζεται και δεν καταδεχόταν να αφήσει τη μελαγχολική διάθεση να γίνει δυστυχία. Την κρίσιμη ώρα έμπαινε τελεία ή διέρρεε υπόγειο χιούμορ. Το ίδιο που διασώζει τις θεατρικές της ηρωίδες, όχι από τα μικρά ή μεγάλα τους δράματα, αλλά από την πρόθεση του θεατή να τις λυπηθεί ή να βγει από το «Studio Μαυρομιχάλη» βαρύς κι ασήκωτος.

Αντίθετα, το 60λεπτο έργο «Μην παίζεις με τα χώματα», από κείμενα της Βλαχογιάννη που μετασχηματίστηκαν από τη Σοφία Καραγιάννη σε τρία θεατρικά μονόπρακτα, λειτουργεί σε αντίστιξη με τα δράματα εσωτερικού χώρου που αφηγείται. Μια αδελφή μιλά για τον αδελφό της που, μεγαλώνοντας ορφανός από μάνα και «εσώκλειστος» στις σκέψεις και τα διαβάσματά του, δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει την πατρική απόρριψη. Μια γυναίκα, έχοντας περάσει τα 50 και μαζί μια μεγάλη περιπέτεια υγείας, φαντάζεται το μέλλον της δυσοίωνο, αλλά και σοφότερο. Μια κόρη, πελαγωμένη από τη συγκρουσιακή σχέση των γονιών της, αποφασίζει να τους γυρίσει στο χωριό, μήπως τα πατρώα χώματα τους ελαφρύνουν την ψυχή.

Ανθρώπινοι πόνοι αναγνωρίσιμοι, λέγονται ήσυχα, απλά και τρυφερά, με μια θεατρική γλώσσα κοφτή, που σαρκάζει ή θλίβεται κι επιλέγει πότε πότε το χιούμορ, αλλά ποτέ τις μελό μεγαλοστομίες. Η ποπ σκηνοθεσία (Σ. Καραγιάννη - Υρώ Μιχαλακάκου) ακολουθεί με ευφυή αφοσίωση το λόγο. Το ίδιο και η ανάλαφρη, κάπως ρετρό, μουσική (Θ. Καραμουρατίδης). Οπου, δηλαδή, το δράμα απειλεί να επιβάλει το σκοτάδι του, λόγος, σκηνοθεσία και μουσική το ξορκίζουν με φως και ελαφράδα. Επικίνδυνη η ισορροπία για τις τρεις ηθοποιούς Σ. Καραγιάννη, Ειρήνη Μουρελάτου, Θεοδώρα Σιάρκου. Βγαίνουν όλες νικήτριες, αλλά η Σιάρκου κερδίζει το μετάλλιο της σπουδαίας ερμηνείας.

Η παράσταση, αξιοποιώντας αξιοθαύμαστα τους ελάχιστους πόρους που έχουν τέτοιες οφ-Μπρόντγουεϊ ομάδες, παίζεται από πέρυσι, Τρίτη με Πέμπτη στον ίδιο χώρο, αθόρυβα αλλά αποτελεσματικά: λειτουργεί το «στόμα με στόμα» που, όπως διαπιστώσαμε, παραμένει αλάνθαστη εγγύηση.

(Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ,
από την «Ελευθεροτυπία»)

Λένα Πλάτωνος: «Άκουσα τον Καβάφη μέσα μου»

2010-11-28T16:51:00.004+02:00

Η Λένα Πλάτωνος μελοποιεί στίχους του μεγάλου ποιητή, σε μια παράσταση που σκηνοθέτησε ο Δημ. Παπαϊωάννου

Θα διαρκέσει μόλις 45 λεπτά, αλλά η Λένα Πλάτωνος υπόσχεται πως αυτό το ταξίδι στον κόσμο του Κωνσταντίνου Καβάφη θα είναι πλήρες: Θα ξεκινάει με εικόνες από το σήμερα, αλλά θα επιχειρήσει μια αναδρομή στο χθες.
Θα είναι ντυμένο με πολλή μουσική, αλλά η ποίηση θα υπερέχει. Από τη στιγμή που η αγαπημένη συνθέτρια αποφάσισε πως η γοητεία του μεγάλου Αλεξανδρινού είναι ισχυρότερη από τις δυσκολίες της μελοποίησής του, ήταν βέβαιο ότι σύντομα θα ακούγαμε τα τραγούδια της: την Παρασκευή και το Σάββατο παρουσιάζει στο «Παλλάς» 13 μελοποιημένα ποιήματα του Καβάφη, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παπαϊωάννου και με ερμηνευτή τον Γιάννη Παλαμίδα -την ενορχήστρωση έκανε η ίδια με τον Στέργιο Τσιρλιάγκο. Τίτλος «Κ.Κ.».

«Στη συναυλία μας η ζωντανή μουσική συγχρονίζεται με video art. Ζήτησα από τον Παπαϊωάννου να επιμεληθεί την εικόνα της παράστασης, γιατί ήθελα να έχω μαζί μου την ποίησή του», λέει η ίδια. «Επέλεξε να γυρίσει 13 μικρά φιλμ κι εγώ το δέχτηκα με μεγάλη μου χαρά. Να σας πω την αλήθεια με βόλευε καλλιτεχνικά. Το βίντεο αφήνει περισσότερο αναπόσπαστη τη μουσική».

Ποιήματα όπως «Τα παράθυρα», «Η πόλις», «Επιθυμίες», «Τείχη», «Περιμένοντας τους βαρβάρους» ντύνονται με μουσικές μελαγχολικές, με ηλεκτρονικούς ήχους, βιολιά και άρπες, αλλά και μοτίβα που παραπέμπουν στο χιπ χοπ. «Η μεγάλη δυσκολία της ποίησης του Καβάφη είναι ότι είναι σαν να μελοποιείς πεζό λόγο» παρατηρεί ο Γ. Παλαμίδας. «Δεν μπορείς να κάνεις αυθαιρεσίες. Είναι δεσμευτικό αυτό, όμως ο λόγος σου δείχνει τον δρόμο που θα ακολουθήσεις».

Η Λ. Πλάτωνος έχει μια γλύκα και μια ειλικρίνεια όταν μιλάει: παθιάζεται όταν θυμάται την Τζάνις Τζόπλιν, τους Τζέθρο Ταλ, όλους εκείνους που καθόρισαν τα νιάτα της. Συγκινείται όταν η δημιουργία τής χτυπάει την πόρτα. Σύντομα θα ετοιμάσει ένα άλμπουμ με αγγλόφωνα τραγούδια. Περιμένει πάντοτε με ενδιαφέρον τους νέους δίσκους καλλιτεχνών όπως του Φοίβου Δεληβοριά ή του Αλκίνοου Ιωαννίδη, τους οποίους ξεχωρίζει. Και δεν κρύβει τη χαρά της ότι το κοινό δεν την εγκατέλειψε στιγμή όλα αυτά τα χρόνια.

«Με συγκινεί η άμεση επαφή που έχω με τον κόσμο, είτε είμαι στην επικαιρότητα, είτε απέχω. Αυτή η θέρμη με κινητοποιεί. Η υποδοχή στη συναυλία του Ηρωδείου με βοήθησε να πάω παρακάτω. Οι δίσκοι μου δεν παίζονται στο ραδιόφωνο, κυκλοφόρησαν υπογείως κι έφτιαξαν τη δική τους ατμόσφαιρα», λέει η ίδια.

-Οι νέοι γιατί σας ακολουθούν φανατικά;

«Μιλάμε την ίδια γλώσσα. Η ηλεκτρονική μουσική είναι ένας απίθανος κόσμος με άπειρα -ακόμα- περιθώρια εξέλιξης. Είναι σαν τον βυθό της θάλασσας».

-Τι πιστεύετε ότι θα αποκομίσει το κοινό μετά το τέλος της βραδιάς;

«Όσοι δεν γνωρίζουν καλά τον Καβάφη σίγουρα θα έχουν την ευκαιρία για μια βαθύτερη επαφή. Όσοι πάλι τον αγαπούν θα θυμηθούν γιατί».

-Πώς είναι τα βίντεο;

«Κατ' αρχήν ο Κ.Κ. μας βγαίνει ασπρόμαυρος. Έχει μόνο δύο συγκεκριμένα σημεία που βγαίνει χρώμα στη σκηνή σε δύο ειδικά ποιήματα που προτιμώ να μην αποκαλύψω. Μπορώ να σας πω, όμως, ότι την πρώτη φορά που τα είδα δάκρυσα. Ο Παπαϊωάννου καταφέρνει να κινητοποιεί ψυχικά το κοινό, διότι είναι από τους λίγους καλλιτέχνες που συγκινείται πρώτα ο ίδιος με τη δουλειά του. Το γεγονός ότι δεν τον χάλασε ηθικά και ψυχικά η μεγάλη του δόξα είναι για μένα μέγα κατόρθωμα».
-Κάποτε θεωρούσατε αδύνατη τη μελοποίηση του Καβάφη. Τι συνέβη και αλλάξατε;

«Θεωρούσα ότι αυτός ο ποιητής δεν μελοποιείται. Όμως, ξαφνικά ένα μεσημέρι, πριν από ενάμιση χρόνο, άκουσα το όνομα Καβάφης μέσ' στο κεφάλι μου. Μαζί έφτασε και η επιθυμία να τον μελοποιήσω. Πάντοτε εμπιστεύομαι τέτοιου είδους παρορμήσεις και ξεκίνησα αμέσως. Πήρα αμέσως τον Παλαμίδα και του είπα: "Γιάννη, έχουμε Κ.Κ."».

(Από το «Επτά» της σημερινής «Ελευθεροτυπίας»)

Ανεµώνες...

2010-11-28T16:47:00.002+02:00

«Η µητέρα µου, που ακόµα τη φώναζα “µαµά”, αγόραζε πάντα ένα µπουκέτο ανεµώνες τον χειµώνα κι όταν πηγαίναµε στο σπίτι, τις έβαζε σ’ ένα µεγάλο κρυστάλλινο µπολ, απάνω στα κοτσάνια τοποθετούσε ένα παλιό πιατάκι ανάποδα κι ένα βότσαλο απ’ το καλοκαίρι, ειδικά φυλαγµένο για την περίσταση, να αναγκάσει µε το θαλασσινό του βάρος τα πέταλα να κοιτούν τον ουρανό…».

Σταμάτης Φασουλής
(ηθοποιός - σκηνοθέτης)

«Ο Τζον Τζον ζει»

2010-11-21T17:43:00.003+02:00

Κυκλοφορεί!

Και αρέσει...

Το νέο cd της Ανδριάνας Μπάμπαλη, με τραγούδια του Στάμου Σέμση σε στίχους του Νίκου Μωραΐτη...

«Για τον έρωτα...»

2010-11-21T17:40:00.002+02:00

Σα σχολική έκθεση… Με θέμα «Φθινόπωρο στα Γιάννενα»…
Κοιτάζει από μακριά τη λίμνη… Το βλέμμα μαγνητίζουν τα πλατάνια τριγύρω της με τα κιτρινισμένα φύλλα τους… Μια εικόνα που θα μπορούσε να αποτυπωθεί στις ρίμες ενός από τους άγνωστους λυρικούς ποιητές -ελάσσονες τους είπαν- του μεσοπολέμου…
Και στη σκέψη του έρχονται οι στίχοι της Λίνας Νικολακοπούλου για την κυρά της λίμνης:

«Η κυρά Φροσύνη του Αλή - πασά
τα μαλλιά της λύνει κάθε που φυσά.
Κι απ’ της λίμνης βγαίνει τ’ αφανέρωτα
λέει στην οικουμένη για τον έρωτα.

Και ξυπνάνε πόθοι στα κορμιά πνιγμένοι
γεια σου παινεμένη, γεια σου αρχόντισσα.
Και ξυπνάνε πόθοι στα κορμιά πνιγμένοι
γεια σου παινεμένη, δεν σε πρόφτασα…».

Κ.Κ.

2010-11-17T22:53:00.002+02:00

Το Δεκέμβριο στο «Παλλάς»...

Η Ιωάννα Καρυστιάνη μιλάει για... «Τα σακιά» μας

2010-11-14T17:15:00.006+02:00

Η Iωάννα Kαρυστιάνη στο νέο βιβλίο της περιγράφει δύο Νεοέλληνες που κρύβουν τις επιθυμίες και την καθημερινότητά τους

Mια συζήτηση με την Iωάννα Kαρυστιάνη δεν μπορεί παρά να κινείται στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων. Είναι ένας άνθρωπος που πάντα παίρνει θέση, πάντα υπερασπίζεται τη θέση της και πάντα κρίνει, ακόμα και τη δική της «πλευρά». Παρ’ όλα αυτά στα βιβλία της η πολιτική δεν είναι ποτέ άμεσα παρούσα. Προτιμά τους χαμηλόφωνους ήρωες, τους λιγότερο φωτεινούς, εκείνους που δεν επηρεάζουν τις εξελίξεις, υφίστανται όμως τις συνέπειες.

Στο νέο της μυθιστόρημα, με τίτλο «Τα σακιά», παρακολουθούμε μια τοιχογραφία της μικροαστικής Ελλάδας από τη μεταπολίτευση και μετά. Δύο συνηθισμένοι άνθρωποι, μια μάνα και ο γιος της, κρύβουν τα δικά τους μυστικά, σηκώνουν τα δικά τους βάρη, τα σακιά τους, που όμως ξεπερνούν τα όρια των συνηθισμένων μικροαστών. Μια εκδρομή στους Δελφούς και μια ξενάγηση στα αρχαία ερείπια -αφού η Βιβή, η κεντρική ηρωίδα, «δεν καταφεύγει στην εκκλησία, αλλά στα αρχαία φυλακτά» -, μια ακραία παραβατική συμπεριφορά που αποκαλύπτεται σιγά σιγά, ένα μεγάλο μυστικό, δυο ζωές διαλυμένες. Δίπλα στο κεντρικό στόρι κινούνται πολλοί δεύτεροι χαρακτήρες, μικροαστοί όλοι τους, άλλοι θυμωμένοι, άλλοι έξαλλοι, άλλοι αισιόδοξοι, άλλοι απλώς στον κόσμο τους. Και μέσα από τις ζωές όλων παρακολουθούμε τις μικρές καθημερινότητες ανθρώπων με συμπιεσμένες επιθυμίες και μεγάλα ανεκπλήρωτα.

Το βιβλίο ήταν η αφορμή σ’ αυτή τη συζήτηση, αλλά γρήγορα πήγαμε σε άλλα θέματα. Η Ιωάννα Καρυστιάνη, χείμαρρος όπως πάντα στον προφορικό λόγο, θυμώνει, συγκινείται, αγωνιά: για τη γλώσσα, για την υποχώρηση του αυθεντικού, για τις πολιτικές εξελίξεις, για την Αριστερά.

– Διαλέγετε να αγγίξετε την κοινωνία του 21ου με δύο ανθρώπινες ζωές που είναι στο περιθώριο, παρ’ ότι είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Γιατί επιλέξατε τόσο πονεμένους ήρωες;

– Aισθανόμουν, εδώ και αρκετά χρόνια, ότι ήμασταν όλοι στριμωγμένοι σε μια αίθουσα ενθρόνισης των διαφόρων «λαμπερών» και τράπηκα σε φυγή και πήγα στους θεοσκότεινους ήρωες. Tο δεύτερο -γιατί αυτή είναι η φτιαξιά μου κι αυτή είναι η οδός που πλησιάζω λογοτεχνικά τη ζωή και τους ανθρώπους- επειδή πάντα μ’ αρέσει να ακολουθώ τη μοίρα των ανθρώπων που δεν είναι οι οδηγοί της κοινωνίας, δεν είναι οι άνθρωποι με τις ενδεδειγμένες αρετές ή οι επιτυχημένοι, αλλά είναι οι αποκάτω και σε κάποιες περιπτώσεις στο περιθώριο, στράφηκα προς αυτούς. Δηλαδή με άδραξε το δράμα των μη υποδειγματικών. Δεν μπορούσα να κάνω πίσω, αν και πολλές φορές ένιωθα ότι μπορεί και να μην το αντέχω όσο το έγραφα...

– Πώς σχολιάζετε την κυριαρχία του lifestyle στη ζωή μας;

– Θα παρατήρησες ότι είναι το πρώτο μου μυθιστόρημα που δεν εκτυλίσσεται στην επαρχία. Kι αναρωτήθηκα κι εγώ. Eπειδή ταξιδεύω πολύ στην επαρχία ένιωσα ότι, τα τελευταία χρόνια, σαν να μη θέλει να είναι επαρχία. Ότι μπολιάστηκε τόσο πολύ και θαμπώθηκε και ξελογιάστηκε από τις πρωτευουσιάνικες φωταψίες, που απαρνήθηκε τα προνομιακά της υπάρχοντα: τον σπιτικό κήπο, την τοπική αρχιτεκτονική, αυτή τη μικροκλίμακα που είναι πολύ πιο κοντά στα ανθρώπινα μέτρα. Tώρα πια σε όλες τις πλατείες των επαρχιακών πόλεων υπάρχουν καταστήματα των ίδιων αλυσίδων κινητής τηλεφωνίας ή ταχυφαγίας... Kαι όπου υπάρχει μια ωραία παραλία ή τοπικές αρχαιότητες, όλα αυτά οι ντόπιοι δεν τα δουλεύουν μέσα τους για συγκρότηση και συνείδηση εαυτού και τόπου, αλλά τα θέλουν ως δόλωμα, πονηρά, για τουριστικό συνάλλαγμα. Aισθάνομαι ότι όλη αυτή η αλλαγή είναι ένα τεράστιο λάθος, για το οποίο υπεύθυνη είναι η εκπαίδευση, που αντί να είναι ένα δεύτερο σπίτι, είναι ένα δεύτερο απωθητικό σπίτι. Tα παιδιά πρέπει να βοηθηθούν για να αποκτήσουν μια αυτοπεποίθηση και μια στοιχειώδη περηφάνια. Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Mε μια ουσιαστική γνώση εαυτού, που προκύπτει από τη γνώση του τόπου που βρίσκονται. Δηλαδή να διδάσκεσαι τοπική ιστορία και τοπική κουλτούρα. Bρεθήκαμε πρόσφατα με τη Mάρω Δούκα στην Ήπειρο. E, δεν μπορείς να είσαι στην Ήπειρο και να μην έχεις διαβάσει μια σελίδα του Xατζή ή του Γκουρογιάννη... Tο τελευταίο βιβλίο της Mάρως Δούκα θα έπρεπε να παίξει ρόλο στην εκπαίδευση.

– Oι βασικοί σου ήρωες είναι πολύ θυμωμένοι. Kάποιοι άλλοι, περιφερειακοί, είναι στον κόσμο τους. Eίναι έτσι μοιρασμένος ο κόσμος μας; Kάποιοι ζουν μέσα στην ελαφρότητα και κάποιοι άλλοι κουβαλάνε τα σακιά;

– Nομίζω ότι όλοι κουβαλούν σακιά. Oι άνθρωποι βρίσκουν τρόπους, σε εποχές γενικευμένης ματαίωσης, λίγο να ξεφεύγουν. Oι συγκεκριμένοι ήρωες όμως δεν είναι μόνο θυμωμένοι. Eίναι και πάρα πολύ πληγωμένοι και ξέρουν ότι έχουν πληγώσει. Oπότε, μόνοι τους αυτοπεριθωριοποιούνται. Δεν διεκδικούν τίποτε άλλο παρά δικαίωμα στη συντριβή, δικαίωμα έλλογο στη δυστυχία τους και μια γωνιά να υπάρχουν.

– Aυτοί οι άνθρωποι, λοιπόν, στο βιβλίο, καταφεύγουν στην ειρωνεία, την αυτοειρωνεία και στον κυνισμό. Eίναι ο δικός σας τρόπος να αντιμετωπίζετε τις δυσκολίες;

– Ποιος μπορεί να γλιτώσει, όταν η γλώσσα ολόκληρη γίνεται αδιάψευστος μάρτυρας του τι πραγματικά συμβαίνει σε μια κοινωνία; Aισθάνομαι ότι η γλώσσα και του βλέμματος, και του στόματος, και του σώματος μπορεί να είναι βάλσαμο, μπορεί να είναι και χατζάρι. H δημόσια γλώσσα, που τα τελευταία χρόνια έχει φορτωθεί μ’ έναν παροξυσμικό πολιτικό λόγο, με γκρίζα διαφήμιση, με δηλητηριώδη σχόλια, με την ελεεινή έκφραση του λαϊκισμού και της εξυπνακίστικης ατάκας, έχει μεταφερθεί παντού. Kαταργήσαμε τον γλυκό λόγο, καταργήσαμε τα νανουρίσματα, καταργήσαμε τη θέρμη και τη γλύκα που έχουν εκφράσεις όπως «ώρα σου καλή», «καλή σου στράτα», «να έχεις την ευχή μου»..., και πλέον έχουμε αφεθεί σε μια γλώσσα που έχει ως αποτέλεσμα να μένει ο καθένας πάρα πολύ μόνος του. Οδηγείται σ’ ένα συναίσθημα ανεστιότητας και απέραντης μοναχικότητας. Δίνω πολύ μεγάλο βάρος στη γλώσσα. Πιστεύω ότι μπορεί να είναι ασπίδα και σύμμαχος και αισθάνομαι ότι αφεθήκαμε.

– Πώς ακριβώς αφεθήκαμε;

– Yπήρξαν τα τελευταία χρόνια πολλά σημάδια, που δεν τα προσέξαμε όσο έπρεπε. H οικονομία, στην προσπάθειά της να σαρώσει στο διάβα της οποιοδήποτε εμπόδιο, είχε συνειδητή στρατηγική για την αλλοίωση των εννοιών και την απορφάνιση κάποιων λέξεων. Φτάσαμε να εκτοξεύσουμε τις αγορές τόσο ψηλά, που συνεννοούμαστε με εκφράσεις όπως «ο τάδε κεφαλαιοποίησε τις κοινωνικές αντιδράσεις», «ο άλλος επενδύει στις δημόσιες σχέσεις», μέχρι και οι ψυχίατροι μιλούν για έλλειμμα αγάπης και διαχείριση πένθους. Mπήκε η οικονομία και άλωσε το σύμπαν. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η απατεωνιά ονομάστηκε διαπλοκή, η κλοπή ονομάστηκε αδιαφάνεια, και το τελευταίο διάστημα ο κόσμος βομβαρδίστηκε με άγνωστες λέξεις, αμετάφραστες. Kαι άντε να καταλάβει τι είναι τα spread, το fast track κ.λπ. Ένας κόσμος που παρακολουθεί έντρομος πράγματα που κάποιοι θέλουν να μην μπορεί να καταλάβει. Zούμε σε μια εποχή γενικών αποκαλυπτηρίων. Tο πιστεύω αυτό. O κόσμος δεν είναι απλώς πονηρεμένος, έχει πλέον καταλάβει πολλά. Kαι τα αποκαλυπτήρια δεν είναι η ανεπάρκεια ή η αθλιότητα του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Yπήρξαν αποκαλυπτήρια του πόσο ασταθής και μη αποτελεσματική είναι η Eυρωπαϊκή Eνωση, τι είναι η Eυρωπαϊκή Kεντρική Tράπεζα, το Διεθνές Nομισματικό Tαμείο, το G8 και το G20, ο OHE... O κόσμος έχει καταλάβει ότι όλοι αυτοί οι θεσμοί λειτούργησαν για εξυπηρέτηση κάποιων ισχυρών συμφερόντων. Kι αυτό δεν συμβαίνει μόνο στην Eλλάδα. Παντού είναι σαν να έχουν χάσει έναν μπούσουλα οι άνθρωποι. Kαι μέσα στο μυθιστόρημα διαπίστωσα ότι εγώ η ίδια είχα παγιδευτεί σε μια γλώσσα δυσαρέσκειας, τόσο που ήθελα να παρατήσω το μυθιστόρημα... Aυτή η γλώσσα πιστεύω ότι είναι μάρτυρας της εποχής μας.

– Aυτόν τον λαϊκισμό και την ατάκα τα εντοπίζετε και στον δημόσιο λόγο της Aριστεράς;

– Zούμε εποχές που παίζονται οι τύχες των ανθρώπων, οι τύχες της χώρας και οι τύχες της οικουμένης. Συμβαίνουν τις μέρες και τις νύχτες, απανωτά γεγονότα, ραγδαία. Bλέπουμε να καθοδηγούμαστε σε μια εξαφάνιση του κοινωνικού κράτους, σ’ έναν νέο τρόπο εργασιακών σχέσεων με τις ατομικές συμβάσεις, στην καταλήστευση των πόρων της φύσης και βεβαίως στη σταδιακή και όλο και πιο γρήγορη έκπτωση των ατομικών ελευθεριών. Eάν μας είναι πια φανερό –σε μένα τουλάχιστον είναι, άργησα αλλά το κατάλαβα– ότι υπάρχει ένας μυστικός συνδυασμός, ένας κωδικός χρηματοκιβωτίου της εξουσίας, που τον έχουν κλέψει οι τράπεζες, οι επιχειρηματίες και οι πολιτικοί που ακολουθούν και μαζί με τους μπράβους τους στους θεσμούς, κι αυτός ο μυστικός συνδυασμός της εξουσίας ουσιαστικά λειτουργεί υπέρ κάποιων μεγάλων συμφερόντων, στον κόσμο, στους αποκάτω, λείπει αυτός ο κωδικός κι εκεί είναι το τεράστιο έλλειμμα της Aριστεράς.

– Δηλαδή;

– Aισθάνομαι ότι αυτόν τον κωδικό μπορούμε να τον σπάσουμε με μία προϋπόθεση σαφούς στόχου για το παρόν και το άμεσο μέλλον και με προϋπόθεση συντονισμού και ενότητας στη δράση. Kι αυτό δεν φαίνεται από πουθενά. H Aριστερά, δυστυχώς, και στον τόπο μας αφέθηκε, διολίσθησε κι αυτή στις λαϊκίστικες ατάκες και σε μια ιδεολογική νωχέλεια, που κατά κάποιον τρόπο την καθιστά σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνη, γιατί μπορεί να μη διαχειρίστηκε κυβερνητική εξουσία, αλλά δεν επισήμανε εγκαίρως διάφορα πράγματα για να μην οδηγηθούμε εδώ όπου είμαστε.

«Eμείς οι καλλιτέχνες τι καλούμαστε να κάνουμε; Όχι να γράφουμε ποιήματα για τον στασιμοπληθωρισμό, διηγήματα για το fast track και θεατρικά έργα για τον Πάγκαλο...
O καθένας πλησιάζει και μιλάει για την εποχή του με τον δικό του τρόπο και από χίλιους δρόμους. Πιστεύω ότι το μυθιστόρημα δεν είναι καθοδηγητής, δεν είναι ευαγγέλιο, δεν είναι μανιφέστο, δεν είναι διάγγελμα, δεν είναι ιατρική συνταγή.
Eίναι μια συνομιλία με την εποχή, με πάρα πολλούς τρόπους. Δεν σώζει, αλλά αρκεί να πιάνει τόπο και στην καρδιά και στο μυαλό. Όχι στο ένα από τα δύο. Οι σύγχρονοι λογοτέχνες έχουν να πουν πολλά και μπορώ ν’ αναφέρω πολλούς: τη Δούκα, τον Nόλλα, τον Kουμανταρέα, τη Γαλανάκη, τον Σωτήρη Δημητρίου, τον Σκαμπαρδώνη, τον Mακριδάκη, τον Oικονόμου...

Tα τελευταία είκοσι χρόνια στην ελληνική λογοτεχνία υπάρχουν τα θέματα του μετανάστη, του ξένου, της αυτοακύρωσης.
Aυτοί που θέλουν να ξαμολήσουμε κι εμείς μια ατάκα για να ξεμπερδεύουμε, δεν κάνουν τον κόπο να διαβάσουν, γιατί όλη η τέχνη είναι υποβαθμισμένη. Mας θέλουν γλάστρες. Tι να κάνουμε; Tο κόμμα των ποιητών; Δεν γίνεται.
Εμένα οι ποιητές –Pίτσος, Aναγνωστάκης, Λειβαδίτης– κράτησαν μέσα μου ψηλά τις ιδέες της Aριστεράς πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε απόφαση και οποιαδήποτε κινητοποίηση. Τα διάφορα κομμάτια της Αριστεράς μάς θέλουν χωρίς κρίση. Ζητούν από μας σήμερα να τους δοξάζουμε άκριτα, να συμπαραστεκόμαστε άκριτα, σαν να είναι ακόμα στο παρά πέντε της εκτέλεσης. H Aριστερά, όμως, σήμερα παίρνει κρατική επιχορήγηση, έχει τους βουλευτές στη Bουλή, τους συνδικαλιστές στα παράθυρα, μπορεί να κάνει τις διαδηλώσεις της, και σε μας δεν επιτρέπει να διατυπώσουμε, να δούμε μ’ έναν άλλο τρόπο, κάπως, και τα δικά της πεπραγμένα. Aκόμα κι όταν το κάνουμε με αληθινό σπαραγμό και λυγμό μέσα μας», καταλήγει η Ιωάννα Καρυστιάνη με θυμωμένη συγκίνηση

(Συνέντευξη στην Καθημερινή & στην Όλγα Σελλα)

«Μην παίζεις με τα χώματα»

2010-11-05T18:31:00.007+02:00

Ταυτότητα
Τι: Μην παίζεις με τα χώματα Πού: Studio Μαυρομιχάλη Συγγραφέας: Στέλλα Βλαχογιάννη Σκηνοθέτης: Σοφία Καραγιάννη - Υρώ Μιχαλακάκου Ηθοποιοί: Ειρήνη Μουρελάτου, Θεοδώρα Σιάρκου, Σοφία Καραγιάννη Συντελεστές: Δραματουργική επεξεργασία: Σοφία Καραγιάννη, Διαμόρφωση σκηνικού χώρου: Νίκος Τσιάμης, Κοστούμια: Αγγελική Καραμούτσου, Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης, Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος, Επιμέλεια κίνησης: Χρήστος Παπαδόπουλος Γιατί να πας: Γιατί είναι ευφυές, άμεσο, ειλικρινές, αστείο, συγκινητικό και πάνω απ’ όλα… ζωντανό! Η απώλεια γίνεται κινητήριος δύναμη για τις τρεις πρωταγωνίστριες του έργου, και τις οδηγεί σε ένα ταξίδι μνήμης. Ανασύρουν από το παρελθόν τις παιδικές και νεανικές τους εικόνες και ενώ τις κοιτάζουν βλέπουν το… παρόν τους! Μέχρι Πότε: 13 Ιανουαρίου 2011 Τι ώρα: Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη 21:15. Διάλειμμα: Όχι Εισιτήρια: 12 ευρώ

Μάθε πριν πας
Μιλάει για: Tην ανάγκη αποδοχής του «πένθους», μέσα από τις προσωπικές ιστορίες τριών γυναικών που η καθεμία έρχεται αντιμέτωπη με μια απώλεια.
Φράση - Κλειδί: -«Τι θα γίνεις εσύ, παιδί μου, όταν μεγαλώσεις, φόνισσα»; -«Όχι, μαμά, ξένη».
Το story: Το «Μην παίζεις με τα χώματα» είναι η περιπλάνηση της ανθρώπινης αγωνιάς στο χρόνο. Είναι ένα δρομολόγιο με επιβάτες τρεις γυναίκες που διανύουν πολλά χιλιόμετρα μνήμης. Περνάνε από την παιδική ηλικία στην εφηβεία, από την εφηβεία στη νεότητα, από τη νεότητα στην ωριμότητα. Σε κάθε στάση αυτού του λεωφορείου ο θεατής βλέπει από τα τζάμια του ό, τι προλαβαίνει από τα σπαράγματα αυτών των γυναικών, μόνο που στο τέλος, αυτά τα τζαμιά καταλήγουν να είναι ο καθρέφτης του ίδιου μας του εαυτού. Επιβάτες αυτού του παράξενου λεωφορείου είναι μια κλοσάρ που θέλει πίσω τις ηλικίες της, μια γυναίκα που θάβει μαζί με τον αυτόχειρα αδερφό της και αλλά «οικογενειακά μέλη» και τέλος μια γυναίκα που βιάζεται να εκτελέσει μιαν επιβεβλημένη αποστολή.
Βιογραφία του έργου: Το έργο ανέβηκε, για λίγες παραστάσεις, στις 10 Μαρτίου 2010 στο θέατρο Βασιλάκου. Το κείμενο της παράστασης διαμορφώθηκε στη διάρκεια των προβών. Πιο συγκεκριμένα αποτελείται από τα μονόπρακτα «Ιδού Εγώ», «Αίμα», «Το Ταξίδι» καθώς και αποσπάσματα ραδιοφωνικού λόγου από το «Ιατρείον Ασμάτων» της Στέλλας Βλαχογιάννη.
Παρασκήνιο: Κάποια από τα κείμενα υπήρχαν στα συρτάρια της συγγραφέως και κάποια έγραψε ειδικά για την παράσταση.
Άποψη Συγγραφέα/ων:

Στέλλα Βλαχογιάννη: «Αγαπητό Spirto, Επίτρεψέ μου να σου πω την αλήθεια και να προφυλάξω τη φήμη και την αξιοπιστία του σάιτ. Είναι όλα ψέματα. Οι κυρίες της παράστασης “Μην παίζεις με τα χώματα” χρησιμοποίησαν το όνομά μου για να δώσουν διεθνές κύρος στις φαντασιώσεις τους. Ποιο έργο; Ποια παράσταση; Ποιες ηθοποιοί; Τίποτα δεν υπάρχει, όλα είναι ένα ψέμα, μια ανάσα, μια πνοή. Πολύ θα ήθελαν να συμβαίνει αυτό που ισχυρίζονται αλλά…. ΔΕΝ συμβαίνει. Όσο για το περίφημο “Μην παίζεις με τα χώματα” που κυκλοφορεί τις τελευταίες μέρες στην τερατούπολή μας, δεν είναι παρά ο συντονισμένος ψίθυρος των γονιών μας -ζωντανών τε και τεθνεώτων- όταν γυρνάγαμε από το παιχνίδι μες στη λάσπη και τα αίματα. Αέρας δηλαδή. Άυλα πράματα. Για να καταλάβετε: Είναι σαν πέντε γυναίκες, μία στα Πετράλωνα, μία στον Γέρακα, μία στο κέντρο, μία στην Ηλιούπολη και μία στο Φάληρο να κοιμήθηκαν ένα βράδυ και να είδαν το ΙΔΙΟ όνειρο. Πως φτιάξανε, λέει, μια παράσταση, η μια έκανε τη συγγραφέα, οι άλλες τις ηθοποιούς, και πήγαινε κόσμος και τις έβλεπε κι έφευγε κλαίγοντας. Να μην τρώω τον πολύτιμο χώρο σας άλλο. Αν έβγαιναν τα όνειρα δεν θα ξυπνούσαμε κάθε πρωί ΧΩΡΙΣ να τινάζουμε από πάνω μας τα χώματα και δεν θα βγαίναμε σ’ έναν κόσμο πιο φιλικό ως προς τους χρήστες του; Έεεετσι!».

(Από «tospirto»)

«Η καχυποψία ενός άλλοθι»

2010-11-05T18:27:00.002+02:00

Ο Χρήστος Α. Μιχαήλ μας παρουσιάζει μια σειρά από ποιήματα χωρίς ηλικία, συνοδευόμενα από σκίτσα της Παναγιώτας Τσιμπαλίδη. Αποστάγματα νύχτας και ημέρας, ζωή καταχρασμένη σαν ελπίδα, έρωτες που δεν χώρεσαν στις λέξεις, θεωρίες που έμειναν θεωρίες, ρολόγια που δεν πρόλαβαν, απολογίες και τοκισμένα ψυχικά χρέη, τραγούδια που κι έγιναν ασπίδα και συνείδηση. Τριάντα ποιήματα σε ελεύθερο στίχο και εννέα έμμετρα, δοσμένα με την καχυποψία μιας πένας που δικάζει τα ίδια της τα άλλοθι.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Τετράγωνο».

«Τα σακιά»

2010-11-05T13:14:00.002+02:00

Τι έχουν, μωρέ, τα δικά σας σακιά; Μια χρεωκοπία, έναν ξενιτεμένο, κατραπακιές της εφορίας, αποτυχία στον ΑΣΕΠ, μια κακιά πεθερά, έναν νευρασθενικό προϊστάμενο, ένα παιδί που πετάει μολότοφ, ένα τζάκι που ντουμανιάζει το λιβινγκρούμ, οισοφαγική παλινδρόμηση, υψοφοβία, κερατλίκια, ραγάδες στον πισινό. Για περάστε να ρίξετε μια ματιά στο δικό μου, να σας κοπεί ο βήχας.

Το καινούργιο μυθιστόρημα της Ιωάννας Καρυστιάνη, με τίτλο «Τα σακιά», κυκλοφορεί από τον «Καστανιώτη»...

Ο Γιάννης Δαλιανίδης έμεινε πάντα παιδί

2010-10-24T20:37:00.004+03:00

Αγάπησε τη ζωή και τον κινηματογράφο με μια καριέρα που έφτασε τις 70 ταινίες και περισσότερες από δέκα τηλεοπτικές σειρές

Του Παναγιώτη Παναγόπουλου,

από την «Καθημερινή»...

Όταν έλεγαν στον Γιάννη Δαλιανίδη να συναντηθεί με ανθρώπους του κινηματογράφου της γενιάς του, έλεγε: «Αφήστε με ήσυχο. Τι να πάω να κάνω με τους γέρους;». Κι ας ήταν και μικρότεροι σε ηλικία από εκείνον. Ο Δαλιανίδης, που άφησε την τελευταία του πνοή το περασμένο Σάββατο ενώ κοιμόταν, στα 87 του χρόνια, είχε μια ιδιαίτερη σχέση με τη νεότητα. 'Ηταν σαφώς μέχρι και την τελευταία στιγμή προοδευτικός, γνώριζε πάρα πολύ καλά τι συνέβαινε στις εξελίξεις της τέχνης και βρισκόταν κοντά στους νέους του κινηματογράφου, παρατηρώντας, ξεχωρίζοντάς τους και δίνοντάς τους συμβουλές.

Το 1966 είχε γράψει τους στίχους για το τραγούδι που ακουγόταν στο «Ραντεβού στον αέρα», το «Μένουμε πάντα παιδιά», ένα τραγούδι που τον ακολουθούσε σε όλη του τη ζωή. «Πάντα με τραγούδι η ζωή μας ξεκινά / Διώξε κάθε λύπη και το κέφι αρχινά / Όσο έχουμε τα νιάτα, νιάτα, νιάτα / Μ' ένα εύθυμο τραγούδι, μένουμε πάντα παιδιά». Τα νιάτα μπορεί να πέρασαν σε ό, τι αφορά την ηλικία, όμως ο Δαλιανίδης διατήρησε την παιδικότητα, τον ενθουσιασμό και την ενέργεια που είχε σε μια καριέρα που έφτασε τις σχεδόν 70 ταινίες και τις περισσότερες από δέκα τηλεοπτικές σειρές.

Θεσσαλονίκη
Κάθε Νοέμβριο, μέχρι και την τελευταία χρονιά, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης ήταν εκεί. Παρακολουθούσε ανελλιπώς όλες τις νέες ελληνικές ταινίες και είχε πάντα ένα εύστοχο σχόλιο να κάνει. Το ότι είχε γυρίσει την τελευταία του ταινία το 1987 (τα «Ισόβια») δεν τον είχε απομακρύνει στο ελάχιστο από τον κινηματογράφο και τους ανθρώπους του και οι νέοι άνθρωποι με ταλέντο πάντα τραβούσαν την προσοχή του. Στο τραπέζι, αργά μετά την τελευταία προβολή, θυμόταν με απόλυτη διαύγεια ιστορίες από τα γυρίσματα και όταν όλοι κατάκοποι ήθελαν να γυρίσουν στο ξενοδοχείο για να κοιμηθούν, εκείνος έλεγε «θα μείνω λίγο ακόμη για ένα ποτό. Δεν μπορώ να κάθομαι στο σπίτι».

Από το 1958, που έγραψε το πρώτο του σενάριο, το «Τρελοκόριτσο» και το 1959, που σκηνοθέτησε την πρώτη του ταινία, τη «Μουσίτσα», ο Γιάννης Δαλιανίδης δεν σταμάτησε ποτέ να ζει για τον κινηματογράφο και να δημιουργεί ταινίες κάθε είδους, από κωμωδίες μέχρι μιούζικαλ, δράματα και αστυνομικές περιπέτειες. Οι ταινίες του βρίσκονταν πάντα στις πρώτες θέσεις των εισπράξεων και μερικές απ' αυτές ήταν από τις ελάχιστες ελληνικές ταινίες εκείνης της περιόδου που ταξίδεψαν στο εξωτερικό και προβλήθηκαν με επιτυχία. Τα «Κορίτσια για φίλημα» έφτασαν στην Ισπανία ως «Muchachas carinosas», η «Στεφανία» προβλήθηκε στη Γαλλία ως «Stephania, fille perdue», ο «Εγωισμός» έφτασε στις πρώτες θέσεις του μεξικανικού box office ως «La Corrupcion» και «Οι θαλασσιές οι χάντρες» έκαναν διεθνή καριέρα ως «Les perles grecques».

O Γιάννης Δαλιανίδης μαζί με τον Φίνο ήταν οι άνθρωποι που καθόρισαν τη μορφή του ελληνικού εμπορικού κινηματογράφου και στήριξαν τη δημιουργία σταρ, όπως η Ρένα Βλαχοπούλου, η Ζωή Λάσκαρη, η Μάρθα Καραγιάννη, ο Κώστας Βουτσάς. Σήμερα πια και αφού έχουν περάσει δεκαετίες, ο Δαλιανίδης είναι απόλυτα δικαιωμένος, καθώς οι ταινίες του πέρασαν με απόλυτη επιτυχία τη δοκιμασία της αντοχής στον χρόνο. Ισως να μην ήταν ο καλύτερος σκηνοθέτης στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, όμως οι ταινίες του χαρακτηρίζονταν από την αγάπη του ίδιου για το σινεμά και την επιθυμία του να φτιάξει ταινίες που το κοινό θα θέλει να δει. «Εγώ είχα το κοινό με το μέρος μου», είχε πει μιλώντας στο βιβλίο του Ιάσονα Τριανταφυλλίδη «Στο τέλος μιλάει το πανί». «Αυτό δεν σημαίνει πως έκανα πάντα αριστουργήματα. Εκανα και ταινίες που σήμερα βλέπω πως έχουν προβλήματα. Ταινίες που τώρα θα γύριζα διαφορετικά. Πολλά, επίσης, σενάρια είχαν λάθη. Δούλεψα με όλη μου την ψυχή και ανάλογα με τα μέσα που μου δόθηκαν, ξόδεψα όλες μου τις δυνατότητες για να κάνω καλή δουλειά».

Διαφωνίες
Και το έκανε με πάθος, όρεξη και πείσμα. Και πάλι μαζί με τον Φίνο, ήταν οι δύο άνθρωποι που οραματίστηκαν μια ελληνική κινηματογραφική παραγωγή που να θυμίζει το χολιγουντιανό σύστημα, όσο ήταν αυτό εφικτό με τα μέσα που υπήρχαν. Η συνεργασία τους, ωστόσο, δεν ήταν πάντα ανέφελη. Ισχυρογνώμονες και οι δύο, βρέθηκαν συχνά σε διαφωνία. «Το πρώτο διάστημα», είχε πει ο Δαλιανίδης στην ίδια συνέντευξη, «επέμενα στις απόψεις μου και θα έλεγε κανείς πως ήμουν πολύ βεντέτα. Έβλεπα τα πράγματα με ένα συγκεκριμένο τρόπο και ήθελα έτσι να γίνουν. Πίστευα ότι ο σκηνοθέτης πρέπει να έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο και να κυριαρχεί σε μια δουλειά. Εστω κι αν ήσουν στη Φίνος Φιλμ». Στα γυρίσματα του «Κατήφορου» υπήρχε μια τέτοια διαφωνία. «Είχα κάνει ένα υποκειμενικό πλάνο του μπουκαλιού που γύριζε. Δεν μπορώ να πω ότι επρόκειτο για κάτι καινούργιο ή επαναστατικό. Του Φίνου δεν του άρεσε αυτό το πλάνο. Μέσα στην αίθουσα είχε πει «αυτόν τον πονόματο δεν θα τον βάλουμε». Του απάντησα: «Κύριε Φίνο, θα το δείτε μονταρισμένο, θα δείτε το πλάνο στη θέση του και αν δεν είναι καλό, τότε θα το συζητήσουμε». Δεν χρειάστηκε να το συζητήσουμε».

Με τον ίδιο τρόπο, ο Δαλιανίδης κατάφερε να επιβάλει τη Ρένα Βλαχοπούλου, την οποία δεν ήθελε καθόλου ο Φίνος γιατί την θεωρούσε αντιεμπορική. Όμως, ο Δαλιανίδης την χρειαζόταν για τα μιούζικαλ, τις μουσικές κωμωδίες, όπως εκείνος προτιμούσε να τα χαρακτηρίζει και οι οποίες χαρακτήρισαν τη φιλμογραφία του. Για το «Μερικοί το προτιμούν κρύο», το πρώτο του μιούζικαλ, είχε πει: «Φοβόμουν τα μουσικά μέρη. Αυτός ο φόβος μού δημιουργήθηκε όταν παιζόταν το «Γουέστ Σάιντ Στόρι». Ήταν σπουδαίο έργο και το είχα δει 10 - 15 φορές. Είδα, λοιπόν, πως κάθε φορά που άρχιζε ένα τραγούδι, το κοινό έβγαινε και κάπνιζε. Είπα ας κάνω το πείραμά μου να δω πόσο περνάει, να δω πόσο μπορώ να συνδέσω τη μουσική με το θέαμα και την κωμωδία. Πάνω απ' όλα, δεν θέλησα να κάνω κωμωδία που θα ήταν έξω από τα ελληνικά πράγματα. Το θέμα μου ήταν τελείως ελληνικό. Κανένας δεν παντρεύεται αν δεν παντρευτεί προηγουμένως η μεγάλη αδελφή. Εκεί στήριξα τον μύθο. Και πέτυχε. Δεν ξέρω αν ήταν εύκολο. Για μένα ήταν μεθύσι. Τι θα πει εύκολο ή δύσκολο;».

Οι είκοσι σημαντικότερες ταινίες του:
- Η μουσίτσα (1959).
- Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος (1960).
- Ο Κατήφορος (1961).
- Νόμος 4000 (1962).
- Μερικοί το προτιμούν κρύο (1962).
- Οι κληρονόμοι (1964).
- Η χαρτοπαίχτρα (1964).
- Εγωισμός (1964).
- Κορίτσια για φίλημα (1965).
- Ραντεβού στον αέρα (1966).
- Οι θαλασσιές οι χάντρες (1966).
- Στεφανία (1966).
- Δάκρυα για την Ηλέκτρα (1966).
- Νύχτα γάμου (1967).
- Γοργόνες και μάγκες (1968).
- Ξύπνα Βασίλη (1969).
- Όταν η πόλη πεθαίνει (1969).
- Η Παριζιάνα (1969).
- Αυτοί που μίλησαν με τον θάνατο (1970).
- Μια Ελληνίδα στο χαρέμι (1971).

«Σαν άνοιξα τα μάτια μου...»

2010-10-23T12:32:00.005+03:00

«Γεννήθηκα στην Ξάνθη μια Τρίτη δέκα το βράδυ, την 23η Οκτωβρίου του 1925, τότε που έγινε η ποτοαπαγόρευση και οι γονείς μου σαν τρελοί χόρευαν τσάρλεστον στους δημόσιους χορούς και στις πλατείες της πολιτείας. Σαν άνοιξα τα μάτια μου, είδα με απορία πολύ κόσμο να περιμένει την εμφάνισή μου. Το ίδιο συνέχισα κι αργότερα ν’ απορώ, όταν με περίμεναν κάπου να φανώ. Προσπάθησα όλον τον καιρό που μέναμε στην Ξάνθη να γνωρίσω σε βάθος τους γονείς μου και να εξαφανίσω την αδερφή μου. Δεν τα κατάφερα και τα δυο.
Έτσι μετακομίσαμε στην Αθήνα το ’32 και δεν στάθηκε δυνατό να λησμονήσω την αποτυχία μου. Άρχισα να ζω και να εκπαιδεύομαι στην πρωτεύουσα ενώ παράλληλα σπούδαζα τον έρωτα και την ποιητική λειτουργία του καιρού μου. Μ’ επηρεάσανε βαθιά ο Ερωτόκριτος, ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, το εργοστάσιο του Φιξ, ο Χαράλαμπος του Βυζαντίου, το υγρό κλίμα της Θεσσαλονίκης και τα άγνωστα πρόσωπα που γνώριζα τυχαία και παρέμειναν άγνωστα σ’ όλα τα χρόνια τα κατοπινά. Έγραψα ποιήματα και πολλά τραγούδια και ασκήθηκα ιδιαίτερα στο να επιβάλλω τις απόψεις μου με δημοκρατικές διαδικασίες -πράγμα που άλλωστε με ωφέλησε τα μέγιστα σαν έγινα υπάλληλος τα τελευταία χρόνια. Απέφυγα μετά περίσσιας βδελυγμίας ό,τι τραυμάτιζε το ερωτικό μου αίσθημα και τη προσωπική μου ευαισθησία. Γι’ αυτό κι από νωρίς, μετά τον πόλεμο ακριβώς, σταμάτησα όλα τα μαθήματα της μουσικής. Γύρισα τον κόσμο και ανακάλυψα ότι τα πρόσωπα που μ’ ενδιαφέρανε έπρεπε να μιλούν απαραιτήτως τα Ελληνικά -γιατί σε ξένη γλώσσα η επικοινωνία γίνονταν οδυνηρή κι εξαφάνιζε το μισό μου πρόσωπο. Το 1972 επέστρεψα σχεδόν οριστικά στον τόπο και ίδρυσα καφενείο που το ονομάσαμε “Πολύτροπο”, ίσαμε τη μεταπολίτευση του ’74 όπου και το ‘κλεισα μια κι άρχιζε η εποχή των γηπέδων και των μεγάλων λαϊκών εκτονώσεων. Κράτησα την ψυχραιμία μου και δεν εχόρεψα εθνικούς και αντιστασιακούς χορούς στα γυμναστήρια και στα γεμάτα από νέους γήπεδα. Έτσι κατάφερα να ολοκληρώσω την τραυματισμένη από την παιδική μου ηλικία προσωπικότητα, καταλήγοντας να πουλώ “λαχεία στον ουρανό” και προκαλώντας τον σεβασμό των νεοτέρων μου μια και παρέμεινα ένας γνήσιος Έλληνας και Μεγάλος Ερωτικός».

Μάνος Χατζιδάκις

Δεν...

2010-10-20T08:54:00.004+03:00

«Aν με ρωτάγατε τι χρειαζόμουν, δεν θα μπορούσα να απαντήσω. Πόθοι χωρίς αντικείμενο, θλίψη χωρίς άμεση αιτία.

Ή, μάλλον, υπήρχαν τόσοι στόχοι και τόσες αιτίες που δεν θα 'ξερα να κατονομάσω καμιά».

(G. Flaubert)

Γιάννης Δαλιανίδης

2010-10-17T22:01:00.008+03:00

«Οι εγγράμματοι μιλούσαν με θαυμασμό για τις ταινίες μου, και τις διαχωρίζανε από τις φτηνές παραγωγές και τα λαϊκά μελό. Ουδέποτε έπεσε στην αντίληψή μου ότι ένα μέρος της κοινωνίας ήταν επιφυλακτικό απέναντί μου. Οι ίδιοι άνθρωποι που έτρεχαν στις διαδηλώσεις και τα συλλαλητήρια, έμπαιναν μετά στις αίθουσες για να ξεδώσουν. Ό,τι δηλαδή συνέβαινε και με το θέατρο επί Κατοχής. Σας θυμίζω ότι ακόμα και για τον κινηματογράφο των δημιουργών ακούγονταν απαξιωτικά σχόλια από τον κόσμο της κουλτούρας. Αλλά δεν κρατάω κακία σε κανέναν. Δεν μπορούν να μας αγαπάνε όλοι. Εγώ ήθελα πάντα ν' απευθύνομαι στους πολλούς. Κι οι ιστορίες μου δεν ήταν τυχαίες, ήταν όλες αντλημένες από τα βιώματά μου. Το έναυσμα, φέρ’ ειπείν, για τον "Νόμο 4000", που θεωρώ μια από τις καλύτερές μου, ήταν η δημόσια διαπόμπευση ενός νέου που με είχε συνταράξει...».

H επιστροφή…

2010-10-17T21:49:00.004+03:00

Δεν είναι εύκολη υπόθεση η επιστροφή… Θέλει να υπερβείς τα έσω εμπόδια, πραγματικά ή τεχνητά, «να πεις όχι σε τόσα μπορεί» και να περπατήσεις το δρόμο που θα σε φέρει ξανά σ’ αυτά που άφησες ή σε άφησαν, ποιος ξέρει…

Νατάσσα Μποφίλιου live

2010-10-05T16:52:00.004+03:00

Η Νατάσσα Μποφίλιου live στον πολυχώρο «Αγορά», στα Ιωάννινα...

Το ερχόμενο Σάββατο 9 Οκτωβρίου...

Οι πόρτες ανοίγουν στις 21:30
Τιμή εισόδου: 12€
Πληροφορίες στο τηλ: 2651 0 79855

Το «μ»...

2010-09-30T16:14:00.003+03:00

Σαν ερώτηση μικρού παιδιού...

Ποιος... έκλεψε το «μ» απ' τον Οκτώβρη;

Έρχεται...

2010-09-29T13:14:00.004+03:00

Ο Καβάφης της Λένας Πλάτωνος...

http://www.youtube.com/watch?v=EJZaWNweDGI

Η Νατάσσα Μποφίλιου στα Γιάννενα

2010-09-29T12:25:00.002+03:00

Στις 9 Οκτωβρίου, στην «Αγορά»...

Επιτέλους!

Όλα...

2010-09-20T09:23:00.001+03:00

Μετά το καλοκαίρι, που -ευτυχώς πέρασε γρήγορα- ένιωθε πως όλα ήθελαν ξανακοίταγμα, ξαναμέτρημα, τακτοποίηση... Όσο χώρο κι αν έπιαναν εντός του, μ’ όση αξία κι αν ήταν φορτωμένα, όση αλήθεια κι αν κουβαλούσαν, όσο ψέμα κι αν έκρυβαν…

Το ρολόι...

2010-09-17T08:29:00.001+03:00

Ωραία συζήτηση, «διάφανη», όπως τα ποτήρια με το νερό που συνόδευσαν τον καφέ τους χτες το απόγευμα στο «Διεθνές»… Σε μια γωνιά ανάμερη, ξεκομμένη λες απ’ το θόρυβο του κέντρου της πόλης… Το ρολόι έκανε τους κύκλους του κι οι σχέσεις των ανθρώπων ήρθαν και πάλι στην κουβέντα… Με επουλωμένα τα τραύματα, αυτή τη φορά…

Οι ομπρέλες…

2010-09-11T22:57:00.003+03:00

Βροχή σήμερα…
Η πρώτη του φθινοπώρου...
Άνοιξαν ξανά οι ομπρέλες…
Για να σκεπάσουν μοναξιές…
Ή αγκαλιές…

Όπως όπως...

2010-08-29T21:03:00.003+03:00

Ερεθίσματα…
«Ενθύμια» που το καλοκαίρι αφήνει ακουμπισμένα όπως όπως στης καρδιάς την εταζέρα…
Ανθρώπων έργα, πες… Και πράξεις… Και επιθυμίες… Και ταξίδια… Που δεν έγιναν…
Το καθένα και μια ξεχωριστή ιστορία…
Που ζητάει να αποτυπωθεί…
Θέλει χειμώνα τούτο το αγώνισμα, μονολόγησε και βγήκε να ποτίσει το βασιλικό στο μπαλκόνι…

«Αντί φωτογραφίας»

2010-08-29T19:55:00.005+03:00

Νησιώτισσα σε ακραία στάση.

Ακίνητη

σαν ξυλόγλυπτη γοργόνα στην πλώρη

του απογεύματος.

Μόνο τα μαλλιά της κυμάτιζαν

κάτασπρα από του χρόνου το αλάτι.

Καθόταν στην αυλή της

έκθετη στην τουρίστρια περιέργεια

με το βλέμμα καρφί

βυθισμένο στον τοίχο σπιτιού

μια σπιθαμή πιο μπρος απ' το δικό της

χαμηλό

ίσα να της κρύβει τη θάλασσα.

Τι κοιτάζει, ρώτησα φίλο που με

ξαναγούσε στο νησί του

τη θάλασσα, μου είπε, αγναντεύει

σ' όλη της τη ζωή, έτσι τη θυμάμαι

σ' αυτή τη στάση τ' απογεύματα

να βλέπει από το σπίτι

τη θάλασσα.

Σκεφτόμουν, τι περίεργο

αν μετακινούσε λίγο πιο δω

λίγο πιο κει την απογευματινή αυλή της

θα είχε δεξιά κι αριστερά τουλάχιστον

ελεύθερη τη θάλασσα να βλέπει

αλλά ίσως ασπάστηκε

εκείνη την ανένδοτη ακραία λογική

να μην καταδέχεται

πλαγίως να κοιτάζει

το ευθύ δικαίωμά της

βυθισμένο

σε απρόσμετρητο άδικο βάθος αιώνων

κι είναι ίσως για τη γυναίκα αυτή

το σπίτι μπροστά της

ένας δύτης.

(Από «Τα εύρετρα» της Κικής Δημουλά)

Σύνορο...

2010-08-29T19:37:00.003+03:00

Ακροπατώντας στο σύνορο του Αυγούστου με το Σεπτέμβρη...

Στην πόλη…

2010-08-08T12:39:00.002+03:00

Βγήκε βόλτα με τα πόδια στην πόλη που «αδειάζει» κάθε χρόνο τέτοιες μέρες…

Για να ξαναπιάσει το γνώριμο σε κείνον σφυγμό των ήσυχων ημερών του Αυγούστου…

Σφυγμό απουσίας…

Λιγότερα…

2010-08-08T12:34:00.003+03:00

Αύγουστος στην «άδεια» πόλη...

Όλα του φαίνονταν «λιγότερα»…

Έστω...

2010-08-02T08:38:00.004+03:00

Να «χωρούσε» για μια στιγμή, έστω, στην τρύπα του χρόνου...

Θεατής ξανά στο θέατρο σκιών των παιδικών του καλοκαιριών...

«Ιντερμέτζο»

2010-08-02T08:25:00.002+03:00

Τα καλοκαίρια η πένα γίνεται ατίθαση. Επαναστατεί. Αυτοσχεδιάζει. Η πεπατημένη τη στενεύει. Οι ευθύνες της χειμερινής γραφής περνούν σε δεύτερη μοίρα. Προέχει η αναζήτηση νησίδων ανεμελιάς στις παραλίες, το σκάλισμα στην άμμο. Μια πένα σκαλίζει, άραγε; Η κόπωση παίρνει ρεπό και τα χαρτοφυλάκια λουφάζουν για λίγο στο συρτάρι. Δεν περισσεύει χρόνος για ψυχολογικές μεταπτώσεις. Τι κι αν μάτωσαν οι ψυχές τον χειμώνα, τι κι αν εξαντλήθηκαν οι αντοχές. Τι κι αν μετράμε γύρω μας χαμένους και εξουθενωμένους. Αν υποθέσουμε ότι ολόκληρος ο χρόνος είναι ένα θεατρικό έργο, το καλοκαίρι θυμίζει ιντερμέτζο. Αυτοτελές κομμάτι, performance ανεμελιάς, λίγο πριν από το πέρασμα στην επόμενη φάση. Ισχύει για όλους αυτή η σκηνή. Για μικρούς και μεγάλους, ακόμη και γι’ αυτούς που επέλεξαν «μεγαλοσχήμονες» ασκητισμούς ή επιμένουν να προσμετρούν τη ζωή τους με τη φυγή προς τα εμπρός...

Από τα «Πρόσωπα» της Pίτσας Mασούρα στη χτεσινή «Κ»

Η Κική Δημουλά για εαυτήν και... αλλήλους

2010-08-02T08:18:00.003+03:00

Κική Δημουλά:
«Ερασιτέχνης άνθρωπος είμαι / πόσο καλύτερα παράπονα να φτιάξω;»

Η πρόσφατη συνέντευξή της στο
http://www.bookpress.gr/sinenteuxeis/ellines/kiki-dimoula

Αύγουστος...

2010-07-31T23:27:00.002+03:00

Ένας ακόμα Αύγουστος εν όψει...

Οριακός, αυτή τη φορά...